Kök yara nematodları (Pratylenchus thornei ve Pratylenchus neglectus) ve kist nematodları (Heterodera avenae ve Heterodera latipons)'na karşı buğdayda dayanıklılık mekanizmasının araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ECE BÖRTEÇİNE KASAPOĞLU ULUDAMAR

Danışman: İbrahim Halil Elekcioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, yazlık ve kışlık buğday çeşitlerinin Kök yara nematodları, Pratylenchus thornei ve P. neglectus ile Tahıl kist nematodları, Heterodera avenae ve H. latipons'a karşı reaksiyonlarının tespiti çoğalma oranları ve dayanıklılık durumları 2014-2017 yılları arasında yarı doğa koşullarında araştırılmıştır. Kist nematodlarına karşı bitkilerdeki dayanıklı gen kaynaklarının belirlenmesi, kist ve kök yara nematodlarının bitki kök hücrelerindeki değişimlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışma sonucuna göre türlerin birarada olduğu kombine denemelerde buğday çeşitleri üzerinde, kist nematodlarının, kök yara nematodlarının çoğalmasını baskı altına aldığı, tür bazında ise H. avenae'nin H. latipons'un gelişmesini olumsuz yönde etkilediği saptanmıştır. Tahıl kist nematoduna karşı Cre-1 ve Cre-3 genlerinin tam olarak dayanıklılık sağlamadığı belirlenmiştir. Uzunyayla, Atlı-2002, Yayla-305, Gerek-79, Harmankaya-99, Aldane, Silverstar çeşitlerinin hem Cre-3 geni, hem de Cre-1 geni taşıdıkları saptanmıştır. Kök yara nematodlarının hücrede toplu olarak beslendiği ve hücre çeperini eriterek füzyon oluşturduğu, kist nematodlarının dayanıklı çeşitlerde küçük sinsityum oluşturduğu gözlenmiştir.