Artan oranlarda uygulanan fosforun buğday yapraklarında çinkonun yarayışlılığına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACI KALFA
Danışman: Kemal Yalçın Gülüt
Özet:ÖZET Dünya' da ve Türkiye'de yapılan araştırmalar tarım yapılan alanların büyük bölümünde Zn noksanlığı olduğunu ortaya koymuştur. Ülkemizde Zn noksanlığı özellikle İç Anadolu Bölgesinde yaygın olarak görülmektedir. Çinko noksanlığı bitkisel verimi önemli ölçüde sınırladığı gibi,bitkisel kökenli gıdalar ile beslenen insanlarda da Zn noksanlığına bağlı hastalıkların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Yapılan çalışmalar Zn noksanlığı gösteren tarım alanlarının total Zn yönünden oldukça zengin olduğunu fakat toprakta bulunan total Zn'nun çok az bir kısmının bitkiler tarafından alınabilecek forma dönüşebildiğim ortaya çıkarmıştır. Çinkonun bitkiler tarafından alınabilir konsantrasyonunun azalması, yüksek pH, kil ve kireç içerikleri ile düşük yağış ve organik madde içeriği tarafından etkilenmektedir.Bu doğal etmenlerin yanında bilinçsiz gübreleme programlarıda Zn noksanlığını arttırıcı etkide bulunmaktadır. Yüksek miktarda P'lu gübre uygulanan Zn noksanlığına sahip topraklarda Zn noksanlığı simptomları şiddetlenmekte ve bitkisel verimi önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu çalışmada Zn eksikliğine sahip Eskişehir Sultanönü toprağı kullanılmıştır. Sera koşullarındaki saksı denemelerinde, test bitkisi olarak Seri 82 (ekmeklik buğday) kullanılmıştır.Bitküer değişik Zn (Zn 0, Zn 0.08, Zn 0.4, Zn 2, Zn 5 mg/kg Zn toprak) P ( P 20, P 120, P 720 mg/kg P toprak) ve Fe (Fe 0 ve Fe 10 mg/kg Fe toprak) uygulamasına tabi tutlmuşlardır. Denemelerden elde edilen sonuçlar düşük Zn dozları ile birlikte uygulanan yüksek P dozlarının bitkideki Zn noksanlığı simptomlarını arttırdığı ve bitki bünyesinde bulunan Zn'nun büyük bir kısmım bitkiler tarafından kullanılamaz forma dönüştürdüğünü göstermiştir. Demirin ortama eklenmesi ile birlikte bitkilerin topraktan aldığı Zn miktarını arttırdığı ve yüksek P uygulamasından kaynaklanan olumsuz etkileri azalttığı görülmüştür. Sonuç olarak düşük Zn dozlarıyla birlikte uygulanan yüksek P dozlarının Zn noksanlık simptomlarını arttırmış ve bitkide bulunan Zn'nun büyük bir kısmım bitkinin kullanamayacağı forma dönüştürmüştür. Ortama eklenen Fe yüksek P uygulamasından kaynaklanan olumsuzlukları ortadan kaldırmada oldukça etkili olmuştur.