Bütçe kurumlarının mali disiplin üzerindeki etkisi: AvrupaBirliği ülkeleri üzerine ampirik bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU KOÇAK
Danışman: İlter Ünlükaplan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kamu borçlarının ve kamu açıklarının sürdürülemez bir duruma gelmesi kamu mali yönetiminde disiplinsizliğin bulunduğuna işaret etmektedir. Ancak kamu borçlarının ve kamu açıklarının varlığı disiplinsizliğin temelindeki nedenleri göstermemektedir. Mali disiplinsizlik sorununa ilişkin yaklaşımlardan biri olan bütçe kurumları yaklaşımına göre bir bütçenin hazırlanması, onaylanması, uygulanması ve denetlenmesi aşamalarında yer alan her bir kural ve düzenlemenin yapısal özellikleri mali çıktıların niteliğini belirleyerek mali disiplini etkilemektedir. Toplumun genelinden toplanan kamu gelirlerinin yürütme ve yasama erklerinin kararları neticesinde harcanıyor olması kamu mali yönetiminin üzerinde önemle durulan özelliklerinden biridir. Bir temsiliyet sorunu olarak yorumlanabilecek bu durumun çözümüne yönelik olarak, bütçe sürecinin her bir aşamasına dahil olacak merkezileşme eğilimleri dikkat çekmektedir. Bu sayede ortak havuz sorunu ile asil-vekil ilişkisinin neden olduğu sorunların ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Mali kurumsalcı bir yaklaşıma sahip olan bu çalışmada, bütçe sürecinde merkezileşmeyi arttırmanın mali disipline olan katkıları ve merkezileşmenin kurumsal yapılanmasının mali yönetişim kriterleriyle ilişkisi ortaya koyulmaktadır. Çalışma kapsamında mali kural, orta vadeli bütçesel çerçeve ve bağımsız mali otoritelerden oluşan mali yönetişim unsurlarının etkinliği Avrupa Birliği üyesi olan ülke deneyimleri bağlamında incelenmektedir. Çalışmanın uygulama aşamasında 1995-2016 yılları için Avrupa Birliği ülkelerinden oluşan panel eşbütünleşme analizi kapsamında sayısal mali kurallar ile kamu borcu arasında anlamlı bir ilişki saptanamamış ancak sayısal mali kuralların kamu açıklarını azalttığı saptanmıştır. Çalışmada ayrıca Türkiye'deki mali yönetişim uygulamaları tartışılmış ve Sayıştay'ın hukuki statüsü ile kendisine verilmiş görevler göz önüne alındığında maliye politikalarının oluşturulmasında ve değerlendirilmesinde bir rolü bulunmadığı, bir yüksek denetleme kurumu olmaktan öteye geçmediği ve bağımsız mali otorite olma niteliği taşımadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bütçe kurumları, Mali disiplin, Mali yönetişim, Panel eşbütünleşme analizi