Yer fıstığı ve ayçiçeği yağı eldesinde farklı ekstraksiyon yöntemlerinin aflatoksinlerin yağa geçişi üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Gıda Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OKŞAN UÇKUN

Danışman: Işıl Var

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, yer fıstığı ve ayçiçeğinin yağ eldesinde kullanılan ekstraksiyon yöntemlerinin yağa geçen aflatoksin miktarına etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, aflatoksin içermeyen yer fıstığı ve ayçiçeği örnekleri 5 ve 10 µg/kg konsantrasyonlarında aşılandıktan sonra üç farklı ekstraksiyon yöntemiyle yağları çıkarılmış ve elde edilen yağlarda ve küspelerde HPLC-FLD cihazında aflatoksin analizi yapılmıştır. 5 µg/kg aşılanmış yer fıstığından elde edilen yağlara geçen aflatoksin miktarları soğuk preste 1.29 (%25.8) µg/kg, kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesinde 1.11 (%22.2) µg/kg ve çözgen (hekzan) ekstraksiyon yönteminde ise 1.03 (%20.6) µg/kg bulunmuştur. Yer fıstıkları 10 µg/kg aşılandığında yağlara geçen aflatoksin miktarları sırasıyla 2.69 (%26.9) µg/kg, 2.37 (%23.7) µg/kg, 2.19 (%21.9) µg/kg olarak bulunmuştur. Ayçiçeğinden elde edilen yağlara geçen aflatoksin miktarları ise 5 µg/kg aşılananlarda soğuk preste 2.76 (%55.2) µg/kg, kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesinde 1.87 (%37.4) µg/kg ve çözgen (hekzan) ekstraksiyon yönteminde ise 0.91 (%18.2) µg/kg bulunmuştur. 10 µg/kg aşılananlarda ise sırasıyla 5.77 (%57.7) µg/kg, 4.69 (%46.9) µg/kg ve 1.96 (%19.6) µg/kg olarak bulunmuştur. Çalışılan her iki aflatoksin konsantrasyonunda ve her iki yağlı tohumda en fazla yağa aflatoksin geçişi soğuk pres yöntemiyle olmuş, bunu kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesiyle elde edilen yağlar takip etmiş, en az geçiş çözgen (hekzan) ektraksiyon yönteminde olmuştur.