Adana Mani Söyleme Geleneği ve Adana'da Söylenen Maniler (Derleme / İnceleme)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mısra Uğurlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): REFİYE ŞENESEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Adana'da söylenen maniler ve Adana mani söyleme geleneği yedi ana bölüm ve bu bölümlere ait alt başlıklar dâhilinde incelenmiştir. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsam ve sınırları, yöntemi konusunda bilgi verilmiştir. Bölgenin tarihi, coğrafi, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı tanıtılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili olarak daha önce yapılan çalışmalara ve tezde kullanılan bağlam merkezli kuramlardan "Performans Teori" ve "İşlevsel Halk Bilim Yöntemi" hakkında bilgiye de birinci bölüm içerisinde yer verilmiştir. İkinci bölüm "Mani Kavramı ve Türkiye Mani Söyleme Geleneğine Bir Bakış" başlığını taşımaktadır. Bu bölümde mani, kelime ve kavram olarak tanıtılmış; mani türünün kökeni, kaynakları ve oluşumu üzerinde durulmuş; mani türünün tarihi belgelerdeki yeri, diğer türlerle ilişkisi, işlevleri, Türk dünyasındaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde maninin biçim, dil, üslup ve içerik açısından tanıtılmasının ardından maniler üzerine yapılmış olan tasniflere yer verilmiştir. Türkiye'de mani söyleme geleneği hakkında bilgi verilmiştir. "Bağlam Merkezli Halkbilim Kuramlarına Göre Adana Mani Söyleme Geleneği" başlıklı üçüncü bölüm Adana ilinde gerçekleştirdiğimiz alan araştırmaları sırasında mani icra ortamında elde edilen bağlama yönelik bilgilerin ve mani metinlerinin Performans Teori'ye ve İşlevsel Halkbilim Kuramı'na göre incelenmesi ile oluşturulmuştur. Adana'da derlenen manilerin icra özelliklerinin mani söyleyenler, dinleyiciler, zaman, mekân, müzik, karşılıklı icra ve icrayı etkileyen dış etkenler açısından ele alındığı ilk kısımda Adana mani söyleme geleneği üzerine değerlendirmede bulunulmuştur. İkinci kısımda ise Adana manileri halkbilimsel işlevleri dikkate alınarak incelemeye tabi tutulmuştur. Dördüncü bölüm "Adana'da Söylenen Manilerin Biçim Açısından İncelenmesi" başlığını taşımaktadır. Derlenen maniler ölçü, durak, kafiye, dize sayısı ve nazım düzeni açısından incelenmiştir. Beşinci bölümün başlığı "Adana'da Söylenen Manilerin Dil ve Üslup Açısından İncelenmesi"dir. Bu bölümde Adana manileri semboller, klişeler, atasözleri, deyimler, alkış ve kargışlar, edebi sanatlar ve yerel dil özellikleri dikkate alınarak incelenmiştir. Altıncı bölüm Adana manilerinin içerik açısından incelenmesine ayrılmıştır ve "Adana'da Söylenen Manilerin İçerik Açısından İncelenmesi" başlığını taşımaktadır. Adana'da derlenen maniler içerik açısından incelenirken manilerdeki konu, tema, mekân, zaman, kişiler ve halkbilim unsurları üzerinde durulmuştur. İnceleme yapılan her bir bölümün sonunda o bölümün değerlendirmesi yer almaktadır. Çalışma yedinci bölüm olan "Sonuç", alfabetik sıraya göre verilen "Adana Mani Metinleri", "Sözlü Bilgi Kaynakları", "Kaynakça", "Genel Ağ Kaynakları", "Yerel Kelimeler Sözlüğü", "Fotoğraflar" ve "Özgeçmiş" ile sona ermiştir.