KONU TEMELLİ ELEŞTİREL DÜŞÜNME ÖĞRETİMİNİN MATEMATİK DERSİNDE ÖĞRENCİLERİN ELEŞTİREL DÜŞÜNME BECERİLERİ, ELEŞTİREL DÜŞÜNME ERDEMLERİ VE MATEMATİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARINA ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Betül ARISOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BİRSEL AYBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı matematik dersinde uygulanan konu temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine, eleştirel düşünme erdemlerine ve matematik dersine ilişkin tutumlarına etkisini incelemektir. 2015-2016 eğitim-öğretim yılı 2. yarıyılında Adana İli Yüreğir İlçesi'ndeki bir ortaokulda gerçekleştirilen bu araştırmada paralel karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu yarı deneysel desen şeklinde olup, öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma 31 deney grubunda ve 31 kontrol grubunda olmak üzere toplam 62 altıncı sınıf öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Gruplar 6. sınıf matematik dersi birinci dönem not ortalamaları, Kişisel Bilgi Formu sonuçları ile Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği öntest bulguları dikkate alınarak eşleştirildikten sonra deney ve kontrol gruplarına seçkisiz atama yöntemiyle atanmıştır. Araştırma, uygulama süresince her iki grupta da araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir ve 16 hafta sürmüştür. Nosich (2011)'in eleştirel düşünme bileşenleri ve eleştirel düşünme standartları ile Paul (1995)'un eleştirel düşünme erdemleri temel alınarak hazırlanan ders planları, deney grubunda matematik uygulamaları dersinde haftada 2 ders saati olmak üzere uygulanmıştır. Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği araştırmanın başlangıcında deney ve kontrol grubuna öntest olarak, araştırmanın sonunda ise sontest olarak uygulanmıştır. Deney grubunda her hafta öğrenciler tarafından Öğrenci Günlükleri ve araştırmacı tarafından Araştırmacı Günlüğü tutulmuş olup, araştırma sonrasında Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak uygulamaya ilişkin öğrenci görüşleri alınmıştır. Araştırmada nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS 17.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek için Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği'nden elde edilen veriler üzerinde kovaryans analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, konu temelli eleştirel düşünme öğretiminin uygulandığı deney grubu ile mevcut öğretim yönteminin uygulandığı kontrol grubu arasında; • Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. • Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. • Matematik Tutum Ölçeği öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Nitel veriler için ise betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu'nun içerik analizi sonucunda Eleştirel Düşünme Becerileri, Eleştirel Düşünme Erdemleri ve Öğrenmeye Dair Diğer Faktörler olmak üzere üç tema belirlenmiştir. Görüşme bulgularına göre deney grubundaki öğrenciler uygulamanın düşünme şekillerini olumlu yönde etkilediğini, daha iyi düşünmeye başladıklarını, uygulama esnasında gerçekleştirilen etkinliklerle düşüncelerinde ve davranışlarında olumlu değişiklikler oluştuğunu, iyi bir karaktere sahip olmanın ve iyi birer insan olmanın önemini kavradıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler matematik dersine karşı ilgilerinin arttığını, derse daha iyi motive olduklarını ve derste daha başarılı olduklarını ifade etmişlerdir. Araştırmacı Günlüğü ve Öğrenci Günlüklerinden elde edilen bulgular da bu sonuçları destekler nitelikte bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme standartları, eleştirel düşünme bileşenleri, eleştirel düşünme erdemleri, matematik öğretimi.