Rabguzi?nin Kısasü?l-Enbiyası?nda Olumsuzluk
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Müzeyyen Selcen Çürük
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞEHAN DENİZ ABİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Orta Türkçe döneminin Harezm Türkçesini tek başına temsil etme gücüne sahip eseri Kısasü'l-enbiya (M. 1310 - H. 710) esas alınarak bir gramer ulamı olarak olumsuzluk incelenmiştir. Kısasü'l-enbiya'da belirlenen biçim-dizimsel ve sözlüksel dört ana olumsuzluk işaretleyicisi örnek metin parçaları üzerinden tahlil edilmiş, ayrıca hangi dil bilgisel birim ve yapıların olumsuzluk anlamının ortaya çıkışında rol oynadığı da tartışılmıştır. Temel (ve açık) olumsuzluk işaretleyicileri olarak kabul ettiğimiz bağımlı biçim birimler -mA- ve +sXz ile bağımsız biçim birimler ermez/s ve yok'un yapısal özelliklerinden yola çıkılarak anlamsal özellikleri, işlevleri sorgulanmıştır. Olumsuzluk işaretleyicileriyle yüzey yapıda açıkça görülen açık olumsuzlukun yanında yapısal olarak bir olumsuzluk belirtisi göstermeyen, fakat derin yapıda olumsuzluğa işaret eden yapılar esas alınmış, ancak ilişkili olduğu ölçüde örtük olumsuzluklar da çalışmamızın kapsamına dâhil edilmiştir. Tez; Özet, Önsöz, İçindekiler, Tablolar Listesi, Şekiller Listesi, Kısaltmalar, Semboller, Yazı Çevrimi İşaretleri'ni takip eden 5 bölümden oluşur. Konu, eser tanıtımı, plan ve yöntemin ele alındığı I. Bölümün ardından gelen Olumsuzluğa Kuramsal Bir Bakış başlığını taşıyan II. Bölüm'de geniş bir kuramsal çerçeve çizilmiş, olumsuzluğa türlü disiplinlerin bakış ve yaklaşımları ele alınmıştır. Kısasü'l-enbiya'da Olumsuzluğun İşaretlenmesi, Olumsuzluğun Biçim-Dizimsel Karakteristiği adını taşıyan III. Bölüm'de Kısasü'l-enbiya'daki fiil olumsuzluğu, isim olumsuzluğu ve olumsuz kutupluluk unsurları üzerinde ayrıntılı olarak durulmuş, tümce olumsuzluğu, öge olumsuzluğu ve olumsuz kutupluluk unsurlarının tümce ve öge olumsuzluğu içindeki yeri incelenmiştir. Kısasü'l-enbiya'da Olumsuzluğun Biçim-Anlamsal Karakteristiği başlıklı IV. Bölüm?de ise II. Bölüm'de ayrıntılarıyla verdiğimiz teorik çerçeve Kısasü'l-enbiya'da pratiğe dökülmeye çalışılmıştır. Bu bölümde çoklu olumsuzluk, çift olumsuzluk, olumsuzluk uyumu ve sezdirime dayalı olumsuzluk Kısasü'l-enbiya'dan elde edilen verilerle incelenmiştir. Tez; Sonuç, Kaynaklar, Açıklamalı Kavram ve Terimler Sözlüğü ve Kısasü'l-enbiya'nın Olumsuzluk Bütüncesi'nin yer aldığı V. Bölüm ile son bulmaktadır.