Akyatan lagünü'nde (Adana) has kefal balığında (Mugil cephalus Linneaus, 1758) ve levrek balığında (Dicentrarchus labrax (Linneaus, 1758)) mevsimsel metal birikimi

LALE KAYA

Akyatan lagünü'nde (Adana) has kefal balığında (Mugil cephalus Linneaus, 1758) ve levrek balığında (Dicentrarchus labrax (Linneaus, 1758)) mevsimsel metal birikimi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Temel Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: LALE KAYA

Danışman: Meltem Manaşırlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Akyatan Lagünü'nünde Nisan 2019-Mayıs 2020 arasında mevsimsel olarak (Temmuz, Ekim, Ocak, Nisan) has kefal (Mugil cephalus) ve levrek (Dicentrarchus labrax) kas dokularında, makro (Na, Mg, P, K, Ca), iz (eser) metal (Fe, Cu, Zn) ve ağır metal düzeyleri (Cd, Pb, Cr, As) düzeyleri (µg/g) tespit edilmiştir. Has kefal kas dokularında kuru ağırlıkta metal düzeylerini ortalama değerleri ve standart sapmaları sırasıyla Ca 963.99± 194.82, K 16052.64 ±3858.4, Mg 1375.81± 212.102, Na 2265.4± 813.4, Cu 1.1108±0.4821, Fe 35.548± 158.38, Zn 33.275 ±107.05, As 2.675±0.821, Cd 0.01±0, Cr 0.27±0.37, Pb 0.45±0.49; levrek de Ca 885.17± 377.75, K 17170.38 ±4256.117, Mg 1351.08± 190.185, Na 2867.55±1026.51, Cu 1.345±0.87, Fe 18.09±17.83, Zn 48.699 ±31.954, As 3.056±4.361, Cd 0.033±0.032, Cr 1.67±0.3 ve Pb 0.38±0.38 µg/g olarak hesaplanmıştır. Pb düzeyinin FAO, AB ve Türk Gıda Kodeksi tarafından belirlenen limit düzeyin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Haftalık Tahmini Alım Düzeyi (EWI), kanserojen olmayan Hedef Tehlike Oranı (THQ) ve Yaşam Boyu Kanserojen Riski (CR) hesaplamaları yapılmıştır. EWI değerlerinin, EFSA ve FAO/WHO tarafından belirlenen PTWI değerlerinin altında olduğu belirlenmiştir. Has kefallerde Cu, Fe, Zn, Cr, Cd, Pb ve As balık örneklerinin kas dokularında kanser dışı sağlık risklerinin göstergesi olan THQ 0.00 ile 0.23, levreklerin 0.00 ile 0.59 arasında değişim göstermekte ve bu metallere ait ΣTHQ değerlerinin tehlikeli eşiğin ( 10-5) tehlike arz etmediği, has kefallerde çocuklar da CRCr sonbahar haftada 5 gün, kış 3 ve 5 gün alımlarında, levreklerde CRCd, CRCr ve CRAs ( >10-5) kanserojen risk teşkil ettiği ancak Pb değerlerinin risk teşkil etmediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Akyatan Lagünü, Has Kefal (Mugil cephalus), Levrek (Dicentrarchus labrax), Makro metal, İz metal, ağır metal