Kısasü'l-Enbiya ve Nehcü 'l-Feradis 'te Soru Cümleleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Alp Karatay

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞEHAN DENİZ ABİK

Özet:

ÖZET KISASÜ'L-ENBİYA VE NEHCÜ'L-FERADIS'TE SORU CÜMLELERİ Alp KARATAY Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. A. Deniz ABİK Ekim 2003 XLII+286 sayfa Bu çalışmada, Kısasü'l-Enbiya ve Nehcü'l-Feradis'teki soru cümleleri incelenmiştir. 14. yüzyıl Harezm Türkçesinin iki büyük mahsulü olan bu eserler, öğrenmeye ve öğretmeye dayalı olup, ders verici, kıssadan hisse çıkarma yoluyla didaktik olan peygamber kıssalarını içermektedir. Soru cümlesi bakımından oldukça zengin olan bu eserlerden tespit edilen sorular, hem kuruluş ve yapı bakımından sınıflandı, hem de, her yapı işlevleri bakımından değerlendirilip ayrıntılı ve tablolarla desteklenmiş bir biçimde verildi. Çalışmamızın giriş bölümünde soru cümleleri ile ilgili taranan geniş bir kaynakçadan yararlanıldı. Soru cümleleri ile ilgili, araştırmacıların çeşitli yazılarından alıntılar yapıldı. İncelenen eserler ile ilgili kısa bilgiler de verildi. İnceleme bölümü iki ana başlık altında sunuldu. Birinci bölümde, yapıların işlevlere dağılımı, ikinci bölümde ise, işlevlerin yapılara dağılımı yapıldı. Soru cümleleri, anlam bakımından incelendiğinde, çoğu soru cümlesinin, kesinlikle bir cevap beklediği, bazılarının ise vurgulama, pekiştirme, isteme gibi işlevler taşıdığı görülmektedir. Temel işlevde kullanılan, asıl-gerçek soru cümlelerinin yanı sıra, cevap beklemeyen, üzerine belirli amaçlar yüklenerek, karşıdakiyle zengin bir dil iletişimi sağlayan soru cümlelerinin olduğu görülüyor. Soru cümlelerinin, soru ekiyle, soru kelimeleriyle ve soru unsuru olmaksızın kurulmuş soru cümleleri olmak üzere, üç kuruluş şekli vardır.Anahtar Sözcükler: Kışaşü'l-Enbiyâ, Nehcü'l-Ferâdis, Soru Cümlesi, Soru Kelimeleri, Soru Eki, Söz Dizimi, Harezm Türkçesi