ÇUKUROVA KOŞULLARINDA EKMEKLİK BUĞDAYDA SIRA ARASI VE SIRA ÜZERİ MESAFELERİNİN VERİM VE VERİM UNSURLARINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1994
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ÇOLAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TACETTİN YAĞBASANLAR
Özet:69 5. ÖZET Bu çalışma 1992-93 yetiştirme yılında Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında Seri-82 ekmeklik buğday çeşidinde farklı ekim sıklıklarının verim ve verim unsurlarına etkisini incelemek amacı ile yapılmıştır. Deneme, 4 farklı sıra arası (10, 15, 20 ve 25 cm) ana parsellere, 4 farklı sıra üzeri( 1, 3, 5 ve 7 cm) alt parsellere gelecek şekilde bölünmüş parseller deneme desenine göre, üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Elde edilen veriler bölünmüş parsel deneme desenine göre analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları aşağıda özetlenmiştir. 1. Başaklanma süresi ve başaklanma erme süresi bakımından hem sıra arası hem de sıra üzeri mesafeleri önemli derecede farklı olmuştur. Sıra arası ve sıra üzeri mesafe arttıkça başaklanma süresi ve başaklanma-erme süresi uzamıştır. 2. Bayrak yaprak alanı bakımından sıra arası mesafeleri istatistiki olarak önemli olmamakla birlikte 25 cm sıra arasında en yüksek (17.1 cm2), 15 cm sıra arasında en düşük (15.6 cm2) olmuştur. Bu özelik bakımından sıra üzeri mesafeler ise istatistiki olarak önemli derecede farklı olup, 5 cm sıra üzerinde en yüksek (17.1 cm2), 3 cm sıra üzerinde ise en düşük (15.7 cm2) olmuştur. 3. Boğum sayısı bakımından sıra arası mesafeleri önemli derecede farklı olup, sıra arası 10 cm olan ekim sıklığında, diğer sıklıklara göre önemli derecede daha az olmuştur. Boğum sayısı bakımından sıra üzeri mesafeler istatistiki olarak önemli derecede farklı olmamakla birlikte bu değer 5 ve 7 cm sıra üzeri mesafelerinde en fazla (6.2 adet), 3 cm sıra üzeri mesafesinde en az (6.0 adet) olmuştur.70 4. En üst boğum uzunluğu bakımından sıra arası mesafeler istatistik) olarak önemli olmamakla birlikte 25 cm sıra arasında en uzun (27.5 cm), 10 cm sıra arasında en kısa (26.5 cm) olmuştur. Sıra üzeri mesafeler en üst boğum sayısı bakımından önemli derecede farklı olup 1 cm sıra üzeri mesafesinde bu değer diğer sıra üzeri mesafelerine göre önemli derecede daha kısa olmuştur. Genellikle ekim sıklığı arttıkça en üst boğum uzunluğu kısalmıştır. 5. m2'de sap sayısı bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri önemli derecede farklı olmuştur. Hem sıra arası nemde sıra üzeri mesafe arttıkça yani ekim sıklığı azaldıkça m2'de sap sayısı azalmıştır. 6. m2'de başak sayısı bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri önemli derecede farklı olmuştur. Hem sıra arası hem de sıra üzeri mesafe arttıkça başka bir deyişle ekim sıklığı azaldıkça m2'de sap sayısına benzer şekilde m2 'de başak sayısıda azalmıştır. 7. Bitkide kardeş sayısı bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri önemli derecede farklı olmuştur. Sıra arası ve sıra üzeri mesafe arttıkça başka bir deyişle ekim sıklığı azaldıkça bitkide kardeş sayısı artmıştır. 8. Bitkide başak sayısı bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeler önemli derecede farklı olmuştur. Bitkide sap sayısında olduğu gibi hem sıra arası mesafe hem de sıra üzeri mesafe arttıkça başka bir deyişle ekim sıklığı azaldıkça bitkide başak sayısı artmıştır. 9. Bitki boyu bakımından sıra arası mesafeler istatistiki olarak önemli olmamakla birlikte ortalama bitki boyu 25 cm sıra arasında en uzun (84.1 cm), 15 cm sıra arasında ise en kısa (81.9 cm) olmuştur. Sıra üzeri mesafeleri istatistiki olarak önemli71 derecede farklı olup ortalama bitki boyu 1 cm sıra üzerinde en uzun (85.1 cm), 7 cm sıra üzerinde ise en kısa (80.0 cm) olmuştur. Sıra üzeri mesafe arttıkça bitki boyu kısalmıştır. 10. Hektolitre ağırlığı bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeler önemli derecede farklı olmuştur. Hektolitre ağırlığı 25 cm sıra arasında en yüksek (80.9 kg), 15 cm sıra arasında ise en düşük (78.8 kg) olmuştur. Hektolitre ağırlığı 5 cm sıra üzerinde en yüksek (80.4 kg), 1 ve 3 cm sıra üzerinde ise en düşük (79.5 kg) olmuştur. Genel olarak ekim sıklığı arttıkça hektolitre ağırlığı azalmıştır. 11. Hasat indeksi bakımından sıra arası mesafeleri istatistiki olarak önemli olmamakla birlikte Bu değer 15 cm sıra arasında en yüksek {% 51.2), 25 cm sıra arasında ise en düşük (% 48.9) olmuştur. Sıra üzerinde hasat indeksi 5 cm sıra üzerinde en yüksek (% 52.8), 1 cm sıra üzerinde ise en düşük (% 45.5) olmuştur. Genellikle sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri arttıkça hasat indeksi de artmış ancak çok seyrek ekimlerde tekrar düşmüştür. 12. Tane verimi bakımından sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri önemli derecede farklı olmuştur. Ortalama tane verimi 10 cm sıra arasındanda en yüksek (640.7 kg/da), 25 cm sıra arası ise en düşük (564.5 kg/da) olmuştur. 7 cm sıra üzeri mesafesindeki tane verimi diğer sıra üzeri mesafelerine göre önemli derecede daha düşük olmuştur. Hem sıra arası hem de sıra üzeri mesafe daraldıkça başka bir deyişle ekim sıklığı arttıkça tane verimi artmıştır. Yüksek verim için en uygun ekim sıklığını 10x5, 15x1, 10x3 ve 20x1 cm olup, daha seyrek ekimlerde verim düşmüştür.