FARKLI OLGUNLAŞMA GRUBUNA GİREN BAZI SOYA ÇEŞİTLERİNDE SICAKLIK VE GÜN UZUNLUĞUNUN BÜYÜME VE GELİŞME İLE TOHUM VERİMİ VE KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Uğur SEVİLMİŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HALİS ARIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada; Adana koşullarında farklı ekim zamanı ve çeşit seçiminin, soyada tarımsal bitki karakteristik özeliklerine, bitki fenolojisine, tohum verimine ve tohum kalitesine etkisi incelenmiştir. 2016 ve 2017 yıllarında yürütülen tarla denemelerinde, dört farklı ekim zamanında (15 Nisan, 15 Mayıs, 15 Haziran ve 15 Temmuz), dört farklı olum grubu (II, III, IV, V) içerisinde yer alan, sekiz farklı soya çeşidi (Bravo, İlksoy, Arısoy, Atakişi, Blaze, Adasoy, Nazlıcan ve May 5414) materyal olarak kullanılmıştır. Denemeye alınan soya çeşitlerinin fenolojik dönemleri, ekim zamanı geciktikçe, gün uzunluğuna ve hava sıcaklığına bağlı olarak kısalmıştır. Soya çeşitlerine ait; bitki boyu, baklada tohum sayısı, biyomas ağırlığı, 100 tohum ağırlığı, tohum verimi ve yağ oranı değerlerinin, ekim zamanı geciktikçe azaldığı görülmüştür. Bakla sayısı ve hasat indeksi değerleri; birinci ve üçüncü ekim zamanında yüksek, ikinci ve dördüncü ekim zamanında ise düşük olmuştur. İlk bakla yüksekliği, dal sayısı, ana sapta boğum sayısı ve protein oranı ise farklı ekim zamanlarında düzensiz bir değişim göstermiştir. Denemeye alınan soya çeşitlerinin tohum verimi değerlerinde, ekim zamanı geciktirildikçe önemli miktarda azalmalar gözlenmiştir. En yüksek tohum verimi birinci ekim zamanında, Blaze (532,2 kg/da) ve Atakişi (512,4 kg/da) çeşitlerinden elde edilmiştir. Çukurova'da en yaygın yetiştirme periyodu olan ikinci ürün koşullarında, en yüksek tohum verimi Arısoy çeşidinden (424,7 kg/da) elde edilmiştir. Tohum protein oranı değerleri en düşük birinci ekim zamanında (%38.38), en yüksek düzeye ise dördüncü ekim zamanında (%40.19) tespit edilmiştir. En yüksek yağ verimi ise birinci ekim zamanında Blaze, Atakişi, Arısoy ve İlksoy çeşitlerinden elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Soya, fotoperiyot, sıcaklık, ekim zamanı, kalite