Glukozun eritrosit zarlarında bulunan Na-K ATPaz ve CaATPaz ve CaATPaz enzim aktivitelerine etkisinin in vivo ve in vitro koşullarda araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1995
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAMAZAN BİLGİN
Danışman: Seyde Seyhan Tükel
Özet:oz Glukozun hücre içine taşınmasında Na+ iyonlarının rolü bilinmektedir. Glukoz hücre içerisine Na+ ile birlikte glukoz-Na+-simport sistemi ile taşınmaktadır. Hücre zarında bulunan ve Na+,un hücre içerisine girişine neden olan bir başka taşıyıcı sistem ise Na+-Ca++ antiport sistemidir. Bu sistemle Ca++ hücre dışına Na+ ise zıt yönde hücre içine taşınır. Hücre zarına yerleşmiş olan Na-K ATPaz enzimi Na+ ve K+ iyonlarının, Ca ATPaz enzimi ise Ca++ iyonlarının hücre içi ve hücre dışı derişimlerinin fizyolojik sınırlar içerisinde sabit tutulmasından sorumludur. Hücre içine giren Na+ 'un hücre dışına atılmasında Na-K ATPaz enzimi, Ca++,un hücre dışına atılmasında büyük ölçüde Ca ATPaz enzimi ve daha az oranda ise Na+'Ca"'"4' antiport sistemi rol oynar. Glukoz-Na-Ca üçlüsü arasında yukarıda bahsedilen ilişkiden hareketle, normale oranla artmış hücre dışı glukoz derişimine ve glukozun hücre içine alınarak kullanılmasına bağlı olarak doğrudan Na+, dolaylı olarakta Ca++ iyonlarının hücre içi ve hücre dışı derişimlerinde değişiklik olması, dolayısıyla Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzim aktivitelerinin de bu değişmelerden etkilenmesi beklenir. Çalışmada Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzimleri eritrosit zarlarından kısmen saflaştırılmış, bu enzimlerin optimum aktivite gösterdiği inkübasyon ortamları belirlenmiştir. Ayrıca Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzimlerinin Km, Vmax, Ea gibi kinetik parametreleri saptanmış, enzimin aktivitesinde saklama koşullarına ve süresine bağlı olarak meydana gelen değişmeler incelenmiştir. Na-K ATPaz enziminin Michaelis-Menten kinetiğine uyduğu ve tek bir Km değeri olduğu, Ca ATPaz enziminin ise Michaelis-Menten kinetiğine uymayıp sigmoid bir saturasyon eğrisini karakterize eden iki Km değerine sahip olduğu saptanmıştır. Glukozun Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzimleri üzerine etkisi in vitro ve in vivo olmak üzere iki bölümde incelenmiştir. în vitro çalışmalarda eritrositler ve eritrositlerden hazırlanan hücre zarları glukoz, glukoz-6-fosfat ve glukoz+tunisamisin ile inkübe edilip enzim aktiviteleri tayin edilmiştir. In vivo çalışmalarda glukoz toleransı normal (20 bayan, 20 erkek) ve glukoz toleransı bozuk (20 bayan,20 erkek) kişilere ağız yolu ile glukoz verilerek 0; 1/2; 1 ve 2. saatlerde kan örnekleri alınarak Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzim aktiviteleri ölçülmüştür. Bu çalışmada Na-K ATPaz ve Ca ATPaz enzim aktiveteleri ölçümünün oral glukoz tolerans testi gibi standart bir test olarak kullanılıp-kullanılamıyacağı incelenmiştir.