Selçuklu ve Osmanlı çinilerinin minerolojik ve mikromorfolojik farklılıklarının arkeometrik yönden irdelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Arkeometri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1999

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Birgül Sakarya

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECDET SAKARYA

Özet:

oz YÜKSEK LİSANS TEZİ SELÇUKLU VE OSMANLI ÇİNİLERİNİN MİNERALOJİK VE MİKROMORFOLO JİK FARKLILIKLARININ ARKEOMETRİK YÖNDEN İRDELENMESİ BDIGUL SAKARYA ARKEOMETRİ ANA BİLİM DALI FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Necdet SAKARYA Yıl: 1999, Sayfa : 212 Jüri: Prof. Dr. Selim KAPUR Jüri: Yrd. Doç. Dr. İsmail ÇELİK Bu tez çalışmasında; 12.yy ile 17.yy arasındaki Selçuklu ve Osmanlı çinilerinin üretim teknikleriyle kullanılan hammaddelerin arkeometrik yönden irdelenmesi ve dönmeler arasındaki teknolojik farklılıkların saptanması amaçlanmıştır. Bu çalışmada; yapı çinilerinin çamurlarında kullanılan sırçanın, fritin kullanım gereçlerinde kullanılan sırçadan, fritten farklı olduğu ancak kırmızı çamurlu Beylikler dönemi kullanım gereçleri seramiklerinde sırçanın, fritin kullanılmadığı saptanmasına karşın beyaz çamurlu İznik çinilerinin sırçalı firitli çini adı verilecek düzeyde kurşun-alkali-sırça kullanıldığı saptanmıştır. Fırınlama teknolojilerinin farklılığı, süresi, sıcaklığı gibi değişken etkenlerin çubuk biçimli volastonh ve forsterit gibi yüksek sıcaklık mineralleri oluşumlarına katkıları farklı olup kırmızı çamurlu çinilerde yeni mineraller gözlenememiş ancak İznik çinilerinde mineraller saptanmış ve içerikleri açıklanmıştır. Bu durum farklı dönemlerde farklı fırınlama teknolojilerinin olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çini ve seramik arkeometrisi, çini mikromorfolojisi-mikroyapısı, yüksek sıcaklık mineralleri, iznik seramikleri