Etkinlik temelli girişimcilik öğretiminin üstün yetenekli öğrencilerin girişimcilik, eleştirel düşünme ve karar verme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURTEN KODAZ ÖCAL
Danışman: BİRSEL AYBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli öğrencilere yönelik girişimcilik öğretiminin, öğrencilerin girişimcilik, eleştirel düşünme ve karar verme becerilerine etkisini incelemek, bununla birlikte uygulamaya ilişkin öğrenci görüşlerini belirlemektir. Araştırma, karma araştırma yöntemlerinden gömülü desen ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde bir bilim ve sanat merkezinde öğrenim görmekte olan destek eğitim programına devam eden ilkokul 4. sınıf seviyesinde 55 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma süresince deney grubu öğrencilerine girişimcilik öğretimi yapılmış, kontrol grubu öğrencilerine ise bilim ve sanat merkezleri çerçeve program doğrultusunda öğretim gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçlarını kişisel bilgi formu, girişimcilik ölçeği, eleştirel düşünme ölçekleri, karar verme becerisi ölçeği, görüşme soruları, öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlükleri oluşturmaktadır. Araştırmada nicel verilerin analizinde ANCOVA, Mixed ANOVA ve t-testi kullanılmış olup nitel veriler içerik analizi kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonucunda, girişimcilik öğretiminin deney grubu öğrencilerinin girişimcilik becerilerini geliştirmede kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Kendine güven, liderlik ve sorumluluk ile başarma ihtiyacı alt boyutlarında deney grubu öğrencileri lehine istatistiksel olarak anlamlı artış görülürken, kişisel fayda alt boyutunda anlamlı fark tespit edilmemiştir. Eleştirel düşünme değerlendirme, yorumlama, analiz, öz düzenleme ve açıklama becerilerinde deney grubu öğrencileri lehine istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu görülmüş ancak çıkarım becerisinde ise anlamlı bir gelişim görülmediği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, deney grubu öğrencilerine uygulanan girişimcilik öğretiminin kontrol grubu öğrencilerine uygulanan mevcut öğretime göre eleştirel düşünme değerlendirme, yorumlama, öz düzenleme, analiz ve çıkarım becerilerini geliştirmede daha etkili olduğunu göstermektedir. Karar verme becerisi üzerinde girişimcilik öğretiminin kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir Araştırmanın nitel boyutunda, öğrenci ve araştırmacı günlükleri ile görüşmelerden elde edilen bulgular incelendiğinde, öğrencilerin girişimcilik öğretimi sürecine ilişkin genel olarak olumlu görüş bildirdikleri ve bu görüşlerin beş tema altında toplandığı anlaşılmıştır. Öğrencilerin, süreç boyunca girişimcilik ve liderlik kavramlarını yönelik farkındalık kazandıkları, düşünme ve karar verme süreçlerini daha bilinçli yürüttükleri, öğrenme sürecine aktif ve istekli katılım gösterdikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin süreci ilgi çekici ve motive edici bulmaları, erken yaşlarda dahi girişimcilik öğretiminin etkili olabileceğini göstermektedir. Ayrıca öğrenciler, öğretim sürecini eğlenceli ve kendilerini tanımaya yardımcı bir deneyim olarak değerlendirmişlerdir. Bunun yanı sıra planlama, bütçe ve zaman yönetimi, takım çalışması ve sunum yapma gibi günlük yaşamla ilişkilendirilebilecek beceriler geliştirdikleri ortaya çıkmıştır. Kısaca girişimcilik öğretiminin üstün yetenekli öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirdiği, karar verme sürecini daha bilinçli yürütmelerini desteklediği, öğrencilerin motivasyon ve duygusal katılımını arttırdığı ve yaşam becerilerini güçlendirdiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: Girişimcilik öğretimi, girişimcilik becerisi, eleştirel düşünme, karar verme becerisi, üstün yetenek