Fesleğenin farmakolojik etkileri: kalitatif ve kantitatif çalışmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA NUR ARSLAN
Danışman: Naciye Yaktubay Döndaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, izole fare (Swiss albino, erkek, 25-30 g) mesane striplerinde mor fesleğen (Ocimum basilicum var. purpurascens) ekstresi (MFE; 40 µl/ml)'nin farmakolojik etkileri araştırıldı. In vitro kalitatif çalışmalarda, MFE'nin elektriksel alan stimülasyonu (EAS; 5,10,20Hz; 1ms, 40V) ile indüklenen izole fare mesane striplerindeki kontraktil cevaplarda MFE'nin etkileri ve bu etkilerde rol oynayan moleküler mekanizmalar (kolinerjik sistem, nitrerjik sistem, potasyum kanalları ve L-tipi kalsiyum kanallarının rolleri) araştırıldı. In vitro kantitatif çalışmalarda ise izole fare mesanesinde MFE'nin antienflamatuvar ve antioksidan etkileri araştırıldı. Ketamin/Ksilazin anestezisi altında servikal dislokasyon ile ötenazi edilen farelerin abdomenleri açılarak mesaneleri izole edildikten sonra, in vitro kalitatif deneylerde, mesaneler longitudinal insizyonla iki eşit parçaya bölünerek strip (şerit) haline getirildi ve 37oC'de %5CO2+%95O2 ile gazlandırılan Krebs-Henseleit solüsyonu içeren 10 ml'lik organ banyosuna 0.5 g tonüs uygulanarak asıldı. Cevaplar izometrik transduser ile bilgisayar donanımlı farmakolojik veri analiz sistemi (BIOPAC, MP35 Data Acquisition System)'ne kaydedildi. İn vitro kantitatif deneylerde ise, izole fare mesane dokuları MFE(40 µl/ml) ile inkübe (40dk) edildikten sonra homojenize edildi ve santrifügasyondan sonra elde edilen süpernatantlarda fesleğenin siklooksijenaz (COX) ve süperoksitdismutaz(SOD) üzerindeki etkileri ELISA(Enzyme-LinkedImmunoSorbentAssay) yöntemi ile analiz edildi. İn vitro kalitatif deneylerde, EAS ile indüklenen izole fare mesane strip kasılmalarının tamamı MFE tarafından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde inhibe edildi. Bunun zıttında, kolinerjik muskarinik reseptörlerin nonselektif antagonisti olan atropin, ilgili dokulardaki EAS'ye bağlı kasılmalarda kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı bir artışa neden oldu. MFE+Atropin kombinasyonunda ise MFE'nin atropin etkisini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde inhibe ettiği gözlemlendi. Benzer şekilde, NO sentaz inhibitörü olan L-NOARG, EAS kasılmalarını potansiyelize etti. MFE+L-NOARG kombinasyonunda ise MFE'nin L-NOARG etkisini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde inhibe ettiği gözlemlendi. Buna ilave olarak potasyum kanallarının nonselektif blokörü olan tetraetilamonyum (TEA) EAS kasılmalarını kontrole göre, anlamlı bir şekilde arttırdı. TEA+MFE kombinasyonunda ise, MFE'nin TEA etkisini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde inhibe ettiği gözlemlendi. Diğer taraftan L-tipi kalsiyum kanal blokörü olan verapamil, EAS ile indüklenen izole fare mesane striplerindeki kasılma cevaplarında kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı bir azalmaya neden oldu. Verapamil+MFE kombinasyonunda ise MFE'nin verapamilin inhibitör etkisini potansiyelize ettiği gözlemlendi. İn vitro kantitatif çalışmalarda, MFE(40 µl/ml)'nin siklooksijenaz (COX) enzim seviyesini kontrol grubuna göre azalttığı, ancak bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı gözlemlendi.MFE'nin antioksidan etkisinin araştırıldığı deneylerde ise, MFE'nin süperoksitdismutaz (SOD) enzim seviyelerinde bariz bir artışa neden olmakla birlikte bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı gözlemlendi. Sonuç olarak; in vitro kalitatif deneysel bulgular, MFE'nin EAS ile indüklenen kontraktil cevaplar üzerinde inhibitör etki oluşturduğu ve bu inhibitör etkide, kolinerjik yolak, nitrerjik yolak, potasyum kanal aktivasyonu ve kalsiyum kanal inhibisyonunun rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca deneysel sonuçlar MFE'nin uygulanan konsantrasyonda antienflamatuvar ve antioksidan etkisinin olmadığını telkin etmektedir.