Divanü Lugati?t-Türk?te ?t? Sesi ile Başlayan Kelimelerin Derleme Sözlüğüne Yansımaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Evrim Topak
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞEHAN DENİZ ABİK
Özet:II ÖZET DİVANİ) LUGATİ'T-TÜRK'TE "T" SESİ İLE BAŞLAYAN KELİMELERİN DERLEME SÖZLÜĞÜNE YANSIMALARI Evrim TOPAK Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Doç. Dr. A. Deniz ABİK Eylül 2002, X+270 sayfa Çalışmamızın amacı, Divânü-Lûgati't Türk'te "t" sesi ile başlayan kelimelerin Derleme Sözlüğü'ndeki ve ölçünlü dildeki durumlarını tespit etmektir. XI. yüzyılda yazılan Divânü-Lûgati't Türk'ün söz varlığının "t" sesi ile başlayan kelimeleri esas alınarak Derleme Sözlüğü'ne ve ölçünlü dile yansımaları belirlenmeye çalışılmıştır. Derleme Sözlüğü, ağızların söz varlığını, Türkçe Sözlük ise ölçünlü dilin söz varlığını temsil etmektedir. Çalışmamızın giriş bölümünde, dil-kültür ilişkisi, Divânü-Lûgati't Türk ile Derleme Sözlüğü'nün esas alınmasının amacı, neden "t" sesinin seçildiği, çalışmanın aşamaları hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın inceleme bölümünde, Divânü-Lûgati't Türk ile Derleme Sözlüğü'nün karşılaştırılması sonucu elde edilen kelimelerin, ses ve anlam açısından yaşadıkları değişiklikler esas alınarak bir listesi verilmiştir. Daha sonra tespit edilen bu ortak kelimeler, ses, anlam, yapı, soyutluk ve somutluk açılarından incelenmiştir. Ayrıca bu kelimelerin Azerbaycan ve Türkmence sözlüklerindeki durumları da listelenmiştir. Derleme Sözlüğü ile ortak olan kelimeler saptandığı gibi "t" sesi ile başlayan kelimelerin ölçünlü dile girenleri de bir liste halinde verilmiştir. Ortak kelimelerin incelenmesinden sonra "t" sesi ile başlayan kelimelerin kavram alanlarına ait olarak "bitki, nesne, hayvan" adları çıkarılmıştır. Bunlara ek alarak Anadolu sahasında görülmeyen kelimelerin de bir listesi verilmiştir. Ağızlar ile ortak tespit ettiğimiz kelimelerin Anadolu coğrafyasına dağılımlarını belirlemek amacıyla örnek alınan kelimeler üzerinde harita çalışmaları yapılmıştır. Çalışmamızın değerlendirme ve sonuç bölümünde, incelemelerimiz sonucunda tespit edilen verilerin sayısal ifadelerle kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: Divânü-Lûgati't Türk, Derleme Sözlüğü, Anadolu Ağızlan