Gebelikte Cinsel Sağlığa Özgü Web Tabanlı Eğitimin Cinsel Yaşam Üzerine Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, EBELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMEL SALCAN

Danışman: Şule Gökyıldız Sürücü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Randomize kontrollü deneysel tipte karma yöntemle yapılan bu araştırma, gebelere yönelik olarak geliştirilen web tabanlı cinsel sağlık eğitiminin cinsel işlev ve cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nicel verilerde 35 müdahale ve 35 kontrol grubu ile nitel verilerde ise, 15 gebe ile yürütülmüştür. Veriler, gebelikte cinselliğe özgü hazırlanmış olan web sitesinde yer alan kişisel bilgi formu, kadın cinsel fonksiyon indeksi (FSFI), cinsel yaşam kalitesi ölçeği (CYKÖ) aracılığıyla ön test-son test şeklinde ve yüz yüze yarı yapılandırılmış nitel görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS, R, RStudio ve G*Power ile analiz edilmiştir. Normallik varsayımları sağlanmadığından parametrik olmayan testler (ART ANOVA, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis) ve kategorik veriler için uygun kesin testler kullanılmıştır. CYKÖ ve FSFI verileri grup, zaman ve etkileşim açısından değerlendirilmiş; anlamlılık düzeyi p < .05 olarak belirlenmiştir. Nitel verilerinin içerik analizinde MAXQDA Analytics Pro 2020 programı kullanılmıştır. Müdahale grubuna web sitesi üzerinden 3 modül eğitim desteği sağlanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Müdahale grubunda FSFI toplam puanında (p=.013) ve "uyarılma" (p=.003), "kayganlaşma" (p=.001), "orgazm" (p=.007) alt boyutlarında anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir. Zaman etkisi tüm FSFI boyutlarında anlamlı bulunurken (p<.002), grup×zaman etkileşimi sadece "istek" (p=.018) ve sınırda anlamlı olarak "uyarılma" (p=.049) ile "orgazm" (p=.070) boyutlarında görülmüştür. Müdahale grubunda T1-T3 arasında tüm boyutlarda anlamlı artışlar (p<.05) olurken, kontrol grubunda değişim olmamıştır. CYKÖ puanlarında gruplar arası fark yokken (p=.898), zaman etkisi (p<.001) ve grup×zaman etkileşimi (p=.029) anlamlı bulunmuştur. Araştırma sonucunda gebelikte cinsel sağlığa özgü web tabanlı eğitimin cinsel yaşam üzerine iyileştirici ve olumlu etkisi olduğu söylenebilir.