ERGENLERDE DAVRANIŞ PROBLEMLERİ VE YAŞAM DOYUMUNUN ANNE BABA TUTUMLARINA GÖRE İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Diler Ünal
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada ergenlerde görülen davranış problemleri ve yaşam doyumunun algılanan anne baba tutumları tarafından ne oranda yordandığını cinsiyete bağlı olarak incelemek amaçlanmıştır. Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yer alan sekiz lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıfına devam eden 396 kız, 210 erkek olmak üzere toplam 606 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ergenlerin yaşam doyumlarına ilişkin veriler "Çok boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği" (Huebner, 1994), anne-baba tutumlarına ilişkin veriler "Anne-Baba Tutum Ölçeği"(Lamborn, Mounts, SteinbergDornbush, 1991), davranış problemlerine ilişkin veriler "11-18 Yaş Gençler için Kendini Değerlendirme Ölçeği" (Achenbach ve Edelbrock, 1991), kişisel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde Çok Değişkenli Regresyon Analizi'nden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, ergenlerin babadan algıladıkları kabul ve psikolojik özerklik ile anneden algıladıkları kontrolün cinsiyete bağlı olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Davranış problemleri cinsiyete göre incelendiğinde, kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha fazla içselleştirme; erkek öğrencilerin ise kızlardan daha fazla dışsallaştırma problemleri sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin yaşam doyumunun erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ile içselleştirme ve dışsallaştırma davranışları arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Babadan algılanan psikolojik özerkliğin ise yalnızca dışsallaştırma problemleriyle negatif yönde anlamlı ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Anne ve babadan algılanan kontrol ile içselleştirme problemleri arasında anlamlı yönde bir ilişki olmadığı, dışsallaştırma problemleri ile ise negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Anne ve babadan algılanan kabul ve kontrol, anneden algılanan psikolojik özerklik ile yaşam doyumu arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu, yalnızca babadan algılanan psikolojik özerklik ile yaşam doyumu arasında anlamlı ilişki olmadığı saptanmıştır. Lise öğrencilerinin içselleştirme ve dışsallaştırma problemleri ve yaşam doyumlarının, anne ve babadan algılanan kabul, psikolojik özerklik ve kontrol tarafından ne oranda yordandığı hem tüm öğrenci grubunda hem de kız ve erkek öğrencilerde ayrı ayrı incelenmiştir. Gerek anne gerekse de babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerkliğinlise öğrencilerinin (kızlarda ve tüm öğrencilerde) içselleştirme problemlerinin anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Erkek öğrencilerde ise sadece babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerklik içselleştirme problemlerinin anlamlı yordayıcılarıdır. Anne ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ve kontrolün lise öğrencilerinin (kızlarda ve tüm öğrencilerde) dışsallaştırma problemlerinin anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. Farklı olarak, erkek öğrencilerde dışsallaştırma problemlerinin anlamlı yordayıcıları sadece babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerkliktir. Hem öğrencilerin tamamı hem de kızlar üzerinde yapılan analizlerde anneden ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ve kontrolün yaşam doyumunun anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. Erkek öğrencilerde ise yalnızca anne ve babadan algılanan kabulün yaşam doyumunun anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelımeler: Yaşam Doyumu, anne-baba tutumları ve davranış problemlerı