Osmaniye ili'nde ekim nöbetinin kısır yabani yulafta (Avena sterilis L.) oluşmuş herbisit direncine etkisinin araştırılması ve haritalaması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLMİ TORUN
Danışman: Feyzullah Nezihi Uygur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, 2013-2015 yılları arasında Osmaniye ili buğday yetiştiriciliği yapılan tarlalarda uygulanan ekim nöbetinin, buğdayın ana problemlerinden olan Kısır Yabani Yulaf (Avena sterilis L.) popülasyonlarının farklı herbisitler olan Asetil-CoA karboksilaz (ACCase) etki mekanizmalı Clodinafop-propargyl ve Asetolaktat sentetaz enzimi (ALS) üzerinden etkili Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl sodium ile Pyroxsulam'a karşı geliştirdikleri dirençle olan ilişkisini ortaya koymak ve bu direnci il genelinde haritalamak üzere yapılmıştır. 2013 yılında seçilmiş olan 103 tarlada, 2014-2015 yılları Mayıs ve Ağustos aylarında ekim nöbeti sistemleri belirlenerek yabancı ot ile Kısır Yabani Yulaf yoğunluğundaki değişimler ve Kısır Yabani Yulaftaki direnç araştırılmıştır. Toplanan Kısır Yabani Yulaf tohumları ile sera denemeleri kurularak popülasyonlarda oluşan direnç indeksleri ve herbisitlerin altı farklı dozu uygulanarak doza-tepki eğrileri çizilmiş ve bu herbisitlerin direnç haritaları oluşturulmuştur. Sonuçta 48 farklı ekim nöbeti sistemi belirlenmiş, Buğday + Ayçiçeği + Ayçiçeği ekim nöbetinde direnç tamamen ortadan kalkmış, mısırın girdiği iki ürünlü Buğday/Mısır + Mısır + Mısır, Buğday/Mısır + Buğday/Mısır + Buğday, Buğday + Buğday/Mısır + Buğday ve Buğday/Mısır + Buğday/Mısır + Mısır ekim nöbeti sistemlerinde ACCase inhibitörüne karşı direnç indeksleri 2,0'nin altına düşmüştür. Üç ürünlü ekim nöbeti sistemleri Buğday/Yerfıstığı + Buğday/Susam + Buğday'da ALS'ye ve Buğday/Mısır + Mısır/Yerfıstığı + Yerfıstığı ACCase'e karşı direnç düşmüştür. 2013'de 49, 2014'de 63 ve 2015'de 80 tarladan örnek alınmış, Clodinafop-propargyl'e en fazla direnç 2013'de %48,9 oranında, 2015'de Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl sodium'a %50 ve 2014'de Pyroxsulam'a %12,7 oranlarında direnç belirlenmiştir. Kurulan denemelerde Kısır Yabani Yulafa karşı 103 tarlanın 51'inde çapraz ve 5'inde çoklu dirence rastlanılmıştır.