TÜRKİYE'DE ÇOK BOYUTLU KIRSAL YOKSULLUK VE BELİRLEYENLERİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ÖZTORNACI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Haydar Şengül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye'nin 2006-2016 yılları arasında çok boyutlu kırsal yoksulluğu hesaplanmış ve çok boyutlu kırsal yoksulluğa dair uygulanan politikaların etkileri analiz edilmiştir. Çok boyutlu yoksulluk değerleri, tek boyutlu değerlerle ve ilgili makroekonomik değişkenler ile karşılaştırılmış, çok boyutlu yoksulluk üzerinde etkili olan politikalar tarihsel olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde Türkiye'de çok boyutlu kırsal yoksulluğu azaltmaya yönelik çözümler önerilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre incelenen dönem için çok boyutlu yoksulluk değeri Türkiye geneli için ortalama 0,41 olarak bulunmuştur. Çok boyutlu kırsal yoksulluk değeri ise ortalama 0,51'dir. Bölgeler, hane büyüklükleri ve hane reisinin eğitim seviyesine göre hesaplanan çok boyutlu yoksulluk değerleri, hemen hemen her değişkende tek boyutlu yoksulluk değerlerinden yüksek bulunmuştur. Hem Türkiye genelinde hem de kırsal alanda 2,5 kat daha fazladır. Hem Türkiye geneli hem de kırsal alan için, hanelerin en büyük çok boyutlu yoksulluk nedeni konuta dair ödemelerini aksatmalarıdır. Ayrıca incelenen dönemde, hem Türkiye geneli hem de kırsal alan için bütün çok boyutlu yoksulluk göstergelerinde azalışlar gözlemlenmesine rağmen, "Hane halkının 2 günde 1 et, tavuk veya balık yiyememe", "Konut harici ödemeleri aksatma" ve "Hanede çalışabilecek durumda olan en az 1 işsiz birey olması" göstergelerinde artışlar tespit edilmiştir. Türkiye'de çok boyutlu kırsal yoksulluk üzerinde etkili olan politikalar sosyal yardımlar ve kırsal kalkınma yatırımları politikaları olarak tespit edilmiştir. Bu politikaların çok boyutlu yoksulluk üzerindeki etkileri 3 farklı ekonometrik yaklaşım ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre özel sosyal yardımların, çok boyutlu yoksulluk üzerinde, 3 yönteme göre de negatif ve istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Devlet yardımlarının etkisi ise yöntemlere göre farklılık göstermiştir. Analizler sonucunda Türkiye'de çok boyutlu yoksulluk üzerinde en etkili değişkenler hane halkı büyüklüğü ve tarım sektöründe çalışmak olarak bulunmuştur.