Çukurova, Orta Anadolu ve GAP bölgelerindeki buğday üretim alanlarının kükürt ile beslenme statülerinin yaprak ve toprak analizleriyle belirlenmesi.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGEN HOŞGÖKDELEN
Danışman: Kemal Yalçın Gülüt
Özet:oz YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇUKUROVA, ORTA ANADOLU VE GAP BÖLGELERİNDEKİ BUĞDAY ÜRETİM ALANLARININ KÜKÜRT İLE BESLENME STATÜLERİNİN YAPRAK VE TOPRAK ANALİZLERİYLE BELİRLENMESİ BİLGEN HOŞGÖKDELEN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FENBİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TOPRAK ANABİLİM DALI Yü: 2003, Sayfa: 69 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Y. Kemal GÜLÜT Jüri: Yrd. Doç. Dr. Y. Kemal GÜLÜT Prof. Dr. Rüştü HATİPOĞLU Yrd. Doç. Dr. M. Bülent TORUN Son yıllarda, toprak ve bitkide kükürt (S) noksanlığının yaygınlaştığı bildirilmiştir. Toprak ve bitkideki Ş noksanlığının bitkisel verimde ve ürün kalitesinde önemli kayıplara yol açtığı bulunmuştur. Bu bilgilere karşılık, Türkiye'de bitkilerin S ile beslenme statüsünü belirleyen geniş çaplı bir araştırma yapılmamıştır. Bu amaçla buğday üretim alanlarının yaygm olduğu Çukurova, Orta Anadolu ve GAP bölgelerinden toprak ve bitki örneklemesi yapılmıştır. Bitki örnekleri bitkinin gelişme durumuna bağlı olarak bayrak yaprağı ve tüm bitki şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bitki örneklerinin toplandığı yerden aynı zamanda yüzey (0-20 cm) ve yüzey altı (20-40 cm) toprak örnekleri de alınmıştır. Bu şekilde 963 bitki ve 1947 toprak örneği toplanmıştır. Bayrak yaprağı örneklerinde, bitki analizleri sonucunda elde edilen kritik S konsantrasyonunun değişim aralığının Orta Anadolu bölgesi için % 0.18-0.67, Çukurova bölgesi için % 0.11-0.59 ve GAP bölgesi için % 0.17-0.82 olduğu belirlenmiştir. Bayrak yaprağmda S konsantrasyonuna göre bitkilerin % 99'nun S ile yeterli beslendiği saptanmıştır. Buna karşılık Orta Anadolu ve GAP bölgelerinden alman tüm bitki örneklerinde % 49 oranında S yetersizliği bulunmuştur. Toplanan bitki örneklerinde bitkinin S ile beslenme durumunu ortaya koyan parametrelerden yeşil aksamdaki N:S oranının literatürdeki 17 sınır değerinden daha düşük olduğu belirlenmiştir. Bu düşüklüğün S ile yeterli beslenmeden çok yetersiz N beslenmesinden kaynaklandığı saptanmıştır. Bu bulgulara ilave olarak toprakların alınabilir SO4-S konsantrasyonunun bölgeden bölgeye hatta aynı bölgenin değişik lokasyonlannda dahi farklı olduğu ve tüm yüzey ve yüzey altı toprak örneklerinde ortalama alınabilir S04-S'nün sırasıyla 20.6 ve 31.6 mg kg"1 olduğu bulunmuştur. Ayrıca derinlik artışıyla paralel olarak S04-S konsantrasyonunun da arttığı belirlenmiştir. Bunların dışında, toprakların alınabilir S04-S konsantrasyonu ile bitkinin yeşil aksamındaki S konsantrasyonu arasında önemli ve pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Sonuç olarak Orta Anadolu ve GAP bölgelerinde bitkilerdeki S noksanlığı ve kalitedeki azalmaları önlemek için S'lü gübre kullanımına önem verilmelidir. Ayrıca toprak ve bitkide bölge koşullarını dikkate alan hızlı ve doğru analiz metodlarmm geliştirilmesine gereksinim duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kükürt noksanlığı, Buğday, N/S oranı, Çukurova, Orta Anadolu, GAP