Çukurova bölgesi turunçgil bahçelerinde ana zararlı yabancı ot türlerinin belirlenmesi ve mücadelelerinde agroekolojik yöntemlerin araştırılması ile örtücü bitkilerin allelopatik etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELVİNAZ HANÇERLİ
Danışman: Sibel Uygur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Turunçgil yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliğin sağlanması için, yabancı otlar ile mücadelede herbisitlere alternatif agroekolojik yöntemlere ihtiyaç günden güne artmaktadır. Bu yöntemlerin belirlenmesi ve bölgede problem olan yabancı otların dinamiklerinin belirlenmesi amacıyla bu çalışmalar yapılmıştır. Çukurova Bölgesi'nde 2021 ve 2022 yıllarında, yabancı ot türlerinin belirlenmesi amacıyla 111 turunçgil bahçesinde surveyler gerçekleştirilmiştir. Surveylerde, 29 familya'ya ait 106 yabancı ot türü ile karşılaşılmış olup, sırasıyla Şifa Otu (Conyza canadensis L.), Semiz Otu (Portulaca oleraceae L.), Ebe Gömeci (Malva sylvestris L.) ve Eşek Marulu (Sonchus oleraceus L.) türleri en sık rastlanan, ana zararlı türler olarak belirlenmiştir. Öte yandan 2020 ve 2021 yıllarında, mandarin bahçesinde, yürütülen çalışmalarda sıra arasında örtücü bitki olarak Adi fiğ (Vicia sativa L.), arpa (Hordeum vulgare L.), çavdar (Secale cereale L.), Çayır düğmesi (Poterium sanguisorba L.), korunga (Onobrychis sativa Lam.), turp (Raphanus sativus L.), Tüylü fiğ (Vicia villosa L.) ve karışımlarının etkinliği araştırılmıştır. Sonuçlara göre, Vicia villosa L., Secale cereale L., Vicia sativa L. ve Hordeum vulgare L. tek başına ekilen en başarılı örtücü bitki uygulamalar olduğu ve H. vulgare+V. villosa'nın yaklaşık %99, S. cereale+R. sativus+V. villosa'nın %96 etki ile karışım olarak ekilen örtücü bitki türlerinin, yabancı ot türlerini en çok baskılayan uygulamalar olduğu belirlenmiştir. Sıra üzerine ise malç tekstili, biçme (motorlu tırpan), organik ve sentetik herbisitler uygulanmıştır. Bu uygulamalar sonucunda malç tekstili, yabancı otlar üzerinde %100 etki göstererek en başarılı uygulama olarak belirlenmiştir. Bunu sentetik herbisitler ile aynı etkiye sahip Karanfil+Tarçın yağı ve Aminoasit tuzu organik herbisitleri takip etmiştir. Laboratuvar çalışmalarında allelopatik etkinliği araştırılan üç ekstraktan, Adi fiğ ve Tüylü fiğ ekstraktlarının, tere (Lepidium sativum L.) tohumlarının çimlenmesini %95 oranında engellediği, İtalyan çimi (Lolium multiflorum L.)'nde ise etki olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, örtücü bitkiler sahip oldukları rekabetçi özellikleri (habitus, allelopati,..) sayesinde yabancı otları başarılı bir şekilde baskılamaktadır. Anahtar Kelimeler: Agroekoloji, Örtücü bitki, Allelopati, Yabancı ot, Mücadele.