Türk bankacılık sisteminde banka üst düzey yönetiminin hukuki yapısı, yetki, görev ve sorumlulukları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇİĞDEM DAYAN

Danışman: Ömer Korkut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Bankacılık Mevzuatında "üst düzey yönetim" olarak ifade edilen, Bankacılık Kanunu 25.maddede yer alan niteliklere sahip, banka genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunlara denk ya da üstü konumlarda görev yapan yöneticiler ele alınarak, bunların, hukuki durumları, hakları, yetkileri, görev ve sorumlulukları inceleme konusu yapılmıştır. Bankalar her ne kadar anonim şirket şeklinde kurulmuş olsalar da banka genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunlara denk ya da üstü konumlarda görev yapan yöneticileri, diğer şirket yöneticilerden farklı yetki, görev ve sorumluluk ile farklı mali ve sosyal haklara sahiptirler. Banka üst düzey yönetimi, bankanın faaliyete geçebilmesi için varlığı zorunlu olan, yetki ve görevleri kanunla ya da yönetim kurulu tarafından gerçekleştirilen yetki devri ile belirlenmiş, son derece ciddi risk ve sorumluluklar üstlenen bir organ olup, sadece genel kanunlarda değil Bankacılık Kanunu gibi özel kanunlar, yönetmelikler, tebliğler ve iyi uygulama rehberleri ile dağınık bir şekilde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nda yönetim kurulu üyeliği, müdürler, yöneticiler veya üst düzey yöneticiler gibi ifadelerin yer aldığı maddelerden hangilerinin ne şekilde banka üst düzey yönetimine uygulanacağı çalışmada netleştirilmiş keza bankacılık mevzuatında ve ilgili olabilecek diğer mevzuatlarda yer alan hükümler uygulamadaki örnekleri ile beraber tespit edilmiştir. Banka üst düzey yönetiminin yetki ve görevleri nedeniyle taşıdıkları riskleri dikkate alınarak mali ve sosyal hakları da gerek mevzuat ile gerekse banka ile aralarında yaptıkları hizmet sözleşmeleri ile özel olarak düzenlenmiş olup bunların da neler olduğu belirlenmiştir. Üst düzey yönetimin yetkilerini kullanırken ve görevlerini ifa ederken bir zararın doğmuş olması halinde bu zararı tazmin etmelerinin ve doğrudan iflaslarının istenebilmesi mümkün olup, işbu durum üst düzey yönetimin banka ile ilgili verecekleri kararlarda çekingen davranmalarına ve risk almak istememelerine neden olmakta, sorumluluktan kurtuluş ya da sorumluluğu azaltan nedenler büyük önem kazanmaktadır. Keza üst düzey yönetimin risklerine karşı son yıllarda yönetici sorumluluk sigortası yapılması da talep edilmekte ve kullanımı yaygınlaşmakta olup, bunların üst düzey yönetimin sorumluluklarını ne şekilde etkileyeceği de incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Banka üst düzey yöneticileri, üst düzey yönetim, banka genel müdür ve yardımcıları, banka üst düzey yönetiminin mali hakları yetki görev ve sorumlulukları.