COVİD-19 pandemi sürecinin sezaryen ameliyatlarında anestezi yönetimine ve klinik sonuçlar üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLSEV BABAOĞLAN
Danışman: Demet Laflı Tunay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile, pandemi döneminin obstetrik anestezi yönetimine ve anne ve bebekle ilgili sonuçlar üzerine etkilerini retrospektif olarak değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 2019 Eylül - 2020 Mart (pandemi öncesi altı ay) ile 2020 Mart – 2020 Eylül (pandemi döneminin ilk altı ayı) olmak üzere iki ayrı dönemde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı tarafından sezaryen ameliyatına alınan hastaların hasta dosyaları ve anestezi kayıt formları retrospektif olarak incelenerek gerçekleştirildi.Veriler Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastane Bilgi Yönetim Sisteminden (HBYS) ve basılı hasta dosyalarından geriye doğru taranarak elde edildi. Hastalara ait demografik ve klinik veriler, uygulanan operasyon ve anestezi yönetimi ve postoperatif dönem ile ilgili veriler kaydedilerek elde edilen sonuçlar pandemi öncesi ve pandemi dönemi açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Pandemi öncesi dönemde 621 hasta ve pandemi sonrası dönemde 620 hasta olmak üzere çalışmamızda toplam 1241 sezaryen geçiren kadın hasta dahil edildi. Anne yaşı açısından iki dönem arasında anlamlı bir farklılık olmadığı gözlendi (ortalama anne yaşı sırasıyla pandemi öncesi ve sonrası olmak üzere 30,86±5,91, 30,71±6,21, p=0,780). Pandemi döneminde ek hastalığa sahip gebe sayısında anlamlı bir azalma olduğu gözlendi (p=0,001).Gebelikle ilişkili komorbidite ve gebelik haftası açısından iki dönem arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi (p>0,05). Ortalama pre-operatif hemoglobin değerlerinde iki dönem arasında fark olmamasına rağmen pandemi döneminde 11 gr/dL'nin altında hemoglobin değerlerinin daha az gözlendiği saptandı (sırasıyla p=0,353 ve p=0,001). Pre-operatif hematokrit değerlerinin pandemi döneminde pandemi öncesine göre yüksek tespit edildi (p=0,001). Pre-operatif elde edilen ortalama beyaz küre, platelet ve nötrofil değerlerinin iki dönem arasında farklılık göstermediği gözlendi (p>0,05). Post-operatif hemoglobin değerleri pandemi döneminde diğer gruba göre daha yüksek iken bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı, ancak ortalama post-operatif hematokrit değerlerinde görülen yükseklik anlamlı olarak gözlendi (sırasıyla p=0,100 ve p=0,001). Post-operatif bakılan ortalama beyaz küre, platelet ve nötrofil değerleri pandemi öncesi dönemde ve pandemi döneminde istatistiksel olarak fark göstermemekteydi (p>0,05). Hastaların ölçülen APGAR skorlarından birinci ve beşinci dakikada ölçülen APGAR skorlarının pandemi öncesi dönemde daha yüksek olduğu ancak onuncu dakikada ölçülen APGAR skorları açısından pandemi öncesi dönem ve pandemi dönemi arasında fark olmadığı gözlendi (sırasıyla p=0,002, p=0,004 ve p=0,468). Pandemi öncesi dönemde rejyonel anestezi uygulama oranı %57 iken pandemi döneminde bu oran %64,8 olarak tespit edildi (p=0,005). Hastaların vazopresör ihtiyacı açısından iki dönem arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edildi (p=0,249). Postpartum ağrı yönetiminde iki dönem arasında gözlenen farkın tek başına parasetamol kullanılan hastaların oranının artışından kaynaklandığı gözlendi (%11,9'a karşı %18,1; p=0,049). Post-operatif dönemde gözlenen komplikasyonlar incelendiğinde pandemi öncesi dönemde hastaların %84,2'sinde komplikasyon gözlenmezken pandemi döneminde bu oran %86,3 olarak bulundu(p=0,001).Hastaların pandemi döneminde hastanede yatış sürelerinin anlamlı olarak kısa olduğu tespit edildi (p=0,001). Sonuç: Pandemi dönemi klinik uygulamalar konusunda birçok değişikliğe yol açmıştır. Sezaryen operasyonlarında da pandeminin bu etkilerini görmek mümkündür. Biz de çalışmamızda özellikle pandeminin sezaryen operasyonlarında anestezi uygulamaları üzerindeki etkilerini ortaya koyduk. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Obstetrik Anestezi, Pandemi, Sezaryen