Oreochromis niloticus ve Cyprinus carpio'da Bakır ve Kurşun Birikiminin Solungaç, Kas, Karaciğer, Böbrek ve Kan Dokularındaki İyon Dağılımı Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hikmet Yeter Çoğun
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FERİT KARGIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Cyprinus carpio ve Oreochromis niloticus'un farklı dokularında bakır ve kurşun birikimi ve farklı derişimlerindeki metal ortamlarının ve bu ortamlarda kalma sürelerinin kan serum ve dokularda Na+, K+, Ca++, Mg++ ve Cl- iyonlarına etkileri incelenmiştir.Hayvanlar 0.1, 0.5, 1.0 ve 5.0 mgL-1 Cu ve Pb derişimlerinde 10, 20 ve 30 günlük sürelerle bırakılarak karaciğer, böbrek, solungaç ve kas dokularındaki metal birikimi ile iyon derişimleri Atomik Absorbsiyon Spektrofotometrik yöntemle saptanmıştır.C. carpio ve O. niloticus'da bakır birikimi en fazla karaciğerde olurken, kurşun birikimi ise böbrek dokusunda olduğu belirlenmiştir. Böbrek dokusunda kurşun birikimi hariç tüm doku ve organlardaki metal birikiminin C. carpio'da O. niloticus'a oranla önemli düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Her iki balık türünde de dokularda bakır birikimi oranları kurşundan daha yüksek olduğu saptanmıştır.C. carpio ve O. niloticus'da bakır ve kurşunun en yüksek oranda karaciğer ve böbrek dokusunda biriktiği, en düşük birikiminin ise her iki türde de kasta olduğu saptanmıştır.Serum ve doku iyon (Na+, K+, Ca++, Mg++ ve Cl-) düzeyleri bakır ve kurşun tarafından etkilenmiştir. Her iki türde de denenen kurşun ortam derişimleri karaciğer ve böbrek dokusu Na+ düzeyinde bir azalmaya solungaç dokusunda ise bir artışa neden olmuştur. Bakır ve kurşun ortam derişimleri kas dokusu Na+ düzeyinde bir değişiklik yapmamıştır. C. carpio'da denenen tüm koşullarda bakır, karaciğer ve solungaç Na+ düzeyini düşürmüş, böbrek dokusunda Na+ düzeyini arttırmıştır. Her iki türde de deney sürelerinin sonunda kan serum Na+ düzeyleri bakır ortam derişimlerinin etkisinde azalırken, kurşun ortam derişimlerinin etkisinde artış göstermiştir.Her iki türde, denenen tüm koşullarda bakır ve kurşun karaciğer K+ düzeylerinde önemli değişiklik yapmamıştır. O. niloticus'da bakır ve kurşun böbrek dokusu K+ düzeyini arttırırken kurşun solungaç dokusu K+ düzeyini azaltmıştır. O. niloticus serum K+ düzeyi bakır ve kurşun ortam derişimlerinin etkisinde artmıştır. C. carpio'da denenen sürelerde bakır ortam derişimleri serum K+ düzeyini arttırırken, kurşun ortam derişimlerinde ise azalmıştır.O. niloticus'da 10 ve 20. gün sonunda denenen bakır ve kurşun ortam derişimleri karaciğer ve solungaç dokusu Ca++ düzeylerini arttırmıştır. Denenen sürelerde bakır derişimleri C. carpio'nun tüm dokularında Ca++ düzeyini arttırmıştır. Karaciğer hariç, C. carpio'nun denenen dokularında Ca++ düzeyleri kurşun ortam derişimleri etkisinde artmıştır. O. niloticus serum Ca++ düzeyi bakır ve kurşun ortam derişimlerinin etkisinde azalmıştır. C. carpio'da bakır ortam derişimleri serum Ca++ düzeyini düşürürken, kurşun ortam derişimlerinin etkisinde ise artmıştır.Her iki metalde 30. günde O. niloticus'un solungaç ve kas dokusu Mg++ düzeyinde bir artışa, böbrek dokusunda ise bir azalmaya neden olmuştur. C. carpio'da kurşun ortam derişimleri karaciğer, böbrek ve kas dokusu Mg++ düzeylerini arttırmıştır. Bakır ve kurşunun etkisinde ve denenen tüm sürelerde serum Mg++ düzeyi O. niloticus'da azalırken, C. carpio'da arttığı gözlenmiştir.