Evsel nitelikli katı atıkların geri dönüşüm olasılıkları ve bertaraf yöntemlerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEÇİL BOZKURT

Danışman: Fuat Budak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada, son yıllarda önemi hızla artan evsel katı atıkların yönetimi konusu incelenmiştir. Evsel atıkların yönetiminde ilk aşama, atığın türü, miktarı ve kompozisyonunun uluslararası kabul görmüş birtakım yöntemler kullanılarak belirlenmesidir. Bunları belirleyebilmek için, Seyhan-Çukurova ilçelerinde bir atık kompozisyon çalışması yürütülmüştür. Atık kompozisyon çalışması toplam 55 hane ile hafta içi-hafta sonu, yaz-kış dönemleri için yürütülmüştür. Çalışmasının sonuçları; organik atık (% 75,6), Kâğıt (% 7,7), Plastik (% 11,7), Metal(%2,9), Cam (%1,5) olarak bulunmuştur. Ortalama kişi başı atık miktarı ise 0,76 kg/kişi.gün olarak hesaplanmıştır. Kişi başı atık miktarının hangi sosyo-ekonomik özelliklerden etkilendiğinin belirlenmesi için istatistikî analizler yapılmıştır. Kişi başı atık üretim oranlarının sosyo-ekonomik faktörlerden etkilendiği dolayısıyla yönetim planlamalarında bu durumun göz önünde bulundurulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, katı atık yönetimi ve geri dönüşüm çalışmalarına halkın katılımını ve bunu etkileyen faktörlerin tespiti için anket çalışması yapılmıştır. Toplam 502 haneye uygulanan ankette, geri dönüşüm uygulamalarına katılımı etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Geri dönüşüm davranış modeli lojistik regresyon kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmada değerlendirilen pek çok sosyo-ekonomik faktörün geri dönüşüm davranışlarının açıklanmasında yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmanın son aşamasında ise, bertaraf teknolojilerinin seçiminde kullanılan yeni bir araç olan Yaşam Döngüsü Analizi kullanılmıştır. Farklı bertaraf senaryolarının çevresel etki sınıflarına olan beşikten- mezara etkilerinin değerlendirilmesi için CML 2001 modeli kullanılmış ve en uygun bertaraf senaryosu seçilmiştir. Sonuç olarak en uygun bertaraf senaryosunun, kaynakta ayırma+merkezi ayırma+kompost tesisi (hepsi birlikte) olan senaryo olduğu görülmüştür.