Yakın Galaksilerde X-ışın kaynaklarının XMM-Newton ve Chandra Gözlemleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hasan Avdan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYSUN AKYÜZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

X-ışın astronomisi, gök cisimlerinden gelen kozmik X-ışınlarını inceleyen yüksek enerji astrofiziğinin önemli bir çalışma alanıdır. Kozmik X-ışınları, parçacıkları relativistik enerjilere ulaştıran ve ortamın sıcaklığını milyon derecelere kadar yükselten astrofiziksel süreçlerin gerçekleştiği kaynaklardan gelmektedir. 1970'lerden başlayarak X-ışın gözlem uydularının uzaya gönderilmesi ile yakın galaksilerde X-ışın kaynakları çalışılmaya başlanmıştır. Bu kaynakların X-ışın özellikleri ve ışıma mekanizmaları dikkate alınarak, kaynakların doğasının tartışılması mümkün olabilmiştir. 1999 yılında uzaya gönderilen ve halen gözlemlerini sürdüren, yeni nesil XMM-Newton ve Chandra gözlem uyduları ile X-ışın çalışmaları günümüzde daha ayrıntılı şekilde yapılabilmektedir.Bu tezde XMM-Newton ve Chandra uydularının arşiv gözlem verileri kullanılarak, seçilen üç yakın (<10 Mpc) galakside (NGC 4631, NGC 4490/4485 ve NGC 4945) gözlenen noktasal (point-like) X-ışın kaynakları incelenmiştir. Analiz için yeterli veriye sahip olan kaynakların X-ışın tayflarına ve zamansal değişimlerine bakılarak kaynakların doğası tartışılmıştır.