Adana Masalları Araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Melek Ketre
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ERMAN ARTUN
Özet:ÖZET Adana masalları adlı çalışmamızla, kültürümüzün en değerli kaynaklarından biri olan Adana masallarının bir kısmım derleyip, bilimsel yöntemlerle inceledik. Masal malzemesi bakımından oldukça zengin olan Adana' dan elli masalı çalışmamıza dahil ettik. İncelememiz sonucunda, Adana masallarının daha önce tespit edilmeyen bir çok özelliğini gördük. Adana masalları yapı bakımından diğer Türk masalları gibi döşeme, asıl masal ve sonuç bölümlerinden oluşur.. Yöreden derlediğimiz elli masaldan, kırk dokuzunun döşeme bölümü vardır. Adana masallarının asıl masal bölümleri genellikle uzun olup yer yer ara formellerle zenginleştirilir. Masalın sonuç bölümünde yer alan ve anlatıcının dileklerini anlatan tekerlemeler ise otuz masalımızda vardır. Adana masallarının genelinde beş çeşit zaman kullanılır. Bu zamanların kullanım sıklığına göre sıralayacak olursak : Öğrenilen geçmiş zaman, geniş zaman, şimdiki zaman olduğunu görürüz. Bunun yanı sıra başka kaynaklarda rastlamadığımız geniş zamanın rivayeti ile şimdiki zamanın rivayetinin de masallarımızda kullanıldığım tespit ettik. Adana yöresinde masal anlatıcısı bazen masalın canlılığım sağlamak amacıyla aynı masal içinde birden fazla zaman kullanılır. Yöre masallarında geniş ve dar mekanının kullanılmıştır.Ama kahramanların yaşadıktan ya da bulundukları yerin ismine rastlanmaz kullanılmaz Adana' da masal anlatma bir gelenek haline gelmiştir. Kaynak kişilere yönelttiğimiz Anket sorularım değerlendirdiğimizde, masal anlatmanın belirli kurallara bağlandığını görürüz Adana' da masallaryaşlılar tarafından ya kış geceleri zaman geçirmek için ya da çalışma mevsimlerinde, işi kolay kılmak için anlatılır. Anlatıcı; nasihat vermeyi, vakit geçirmeyi ve insanları eğlendirmeyi amaçlar. Masal anlatılacak mekan önceden dinleyicilere duyurulur. Bu mekanlarda toplanan halk, masal dinledikten sonra çeşitli eğlenceler düzenler ve yöreye özgü yiyecekler yer. Yazılı kaynaklara ve daha önce yapılmış tezlere başvurmadan elli masal tarafımızdan derlenerek, Türkiye masal dağarcığına elli yeni masal veya Adana varyantları kazandırılmıştır. Çalışmamızda yer alan elli masalı Antti Aarne ve Stith Thompson' un düzenlemiş olduğu kataloga göre inceledik. İncelemelerimiz sonucunda, bir masalımızın hayvan masalı, otuz tanesinin olağan üstü masal, On yedi tanesinin gerçekçi masal, İki tanesinin güldürücü hikaye olduklarım tespit ettik Derlediğimiz Adana masallarından otuz tanesini, Eberhard ve Pertev Naili Boratav'ın hazırlamış olduğu kataloga göre tasnif ettik. İncelediğimiz masallardan yirmi tanesinin T.T.V.'de yer almadığım gördük. Adana masallarının motiflerini Stith Thompson' un Motif Index of Folk Literature Adlı eserine göre düzenledik. Stith Thompsun'un A' dan Z'ye yaptığı dizinde yer alan ana motif gruplarının büyük çoğunluğu Adana masallarında yer almaktadır. Bunlar: Hayvanlar, yasaklar, sihir, ölüm, harikuladelikler, devler, imtihanlar,akıllılar ve aptallar, aldatmalar, kaderin ters dönmesi, geleceğin tayini, talih, cemiyet hayatı, mükafatlar ve cezalar, esirler ve kaçaklar, anormal zulümler, cinsiyet, din, karakter özellikleri, muhtelif motif guruplarıdır.