Orhan Kemal Sözlüğü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hasan Sağlam
Danışman: Muna Yüceol Özezen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir ve birden fazla dilin söz varlığı hakkında bilgiler sunan sözlükler, geçmişten günümüze çeşitli amaçlar ve ihtiyaçlar doğrultusunda farklı türlerde hazırlanmıştır. Bu türlerden biri olan yazar sözlükleri; bir yazarın söz varlığını, hayata bakışını, yaşadığı dönemle ilişkisini, üslubunu, kültürel birikimini aydınlatmada önemli rol oynar. Bu sözlükler ayrıca, genel sözlüklere yeni sözlük birimler kazandırma, anlam ve tanık bakımından eklemeler yapma potansiyeline de sahiptir. Bu çalışmada yazar sözlükçülüğünün önemi doğrultusunda, Türk edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Orhan Kemal'in roman ve öykü türündeki 41 eserinden hareketle bir yazar sözlüğü çalışması yapılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde çalışmanın konusu, amacı, önemi ve sınırlılıklarıyla ilgili bilgilere değinilirken ikinci bölümde sözlükçülük ve sözlükle ilgili kuramsal açıklamalar ile Orhan Kemal'in hayatı ve eserleri üzerine bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde çalışmanın evreni ve yöntemi ile sözlük kullanımıyla ilgili bilgiler yer almaktadır. Çalışmanın temelini oluşturan dördüncü bölümde, sözlük ve dizin çalışmaları bulunmaktadır. Sözlükte; sözcüklerin anlamı, kökeni, türü, geçtiği eser ve sayfa numarası bilgileri ile tanık cümleler yer almaktadır. Madde içi olarak değerlendirilen deyim, atasözü, kalıp söz gibi kullanımlar, ilk sözcükleri esas alınarak ilgili sözcüğün sonuna eklenmiştir. Madde başı ve madde içi unsurlar ile önemli görülen bazı hususlar dizin bölümünde okuyuculara sunulmuştur. Son bölüm olan sonuç ve öneriler bölümünde çeşitli istatistiki verilerle Orhan Kemal'in söz varlığıyla ilgili bazı sonuçlara ulaşılmış, yazar sözlükçülüğüyle ilgili bazı önerilerde bulunulmuştur.