Sulu Çözeltiden Basic Blue 41 Giderilmesinde Antep Fıstığı Kabuğundan Elde Edilmiş Aktif Karbonun Kullanılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET FATİH ATLI

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hasan Kıvanç Yeşiltaş

Eş Danışman: Behzat Balcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, tarımsal bir atık olan antep fıstığı kabuklarının karbonize edilerek Basic Blue 41 boyarmaddesinin sulu çözeltilerden giderimindeki adsorpsiyon potansiyeli incelenmiştir. Deneysel çalışmalar; farklı başlangıç konsantrasyonları (25-150 mg/L), farklı adsorban dozajları (0,1-0,6 g) ve farklı temas süreleri (2-180 dk) parametreleri altında kesikli sistemde yürütülmüştür. Elde edilen veriler, ticari toz aktif karbonun performansıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Deney sonuçları, adsorban dozajındaki artışın boya giderme verimini önemli ölçüde artırdığını, %95'in üzerinde bir giderim verimine ulaşılabildiğini göstermiştir. Adsorpsiyon denge verilerinin modellenmesinde Langmuir Tip 1 izoterminin en yüksek uyumu sergilediği (R2 > 0,99), bu durumun boya moleküllerinin adsorban yüzeyinde homojen ve tek tabakalı olarak tutunduğuna işaret ettiği belirlenmiştir. Kinetik incelemeler sonucunda ise sürecin Yalancı İkinci Derece hız eşitliğine uygun olduğu ve hız sınırlayıcı basamağın kimyasal adsorpsiyon mekanizması ile kontrol edildiği tespit edilmiştir. Ticari aktif karbon ile yapılan kıyaslamalar, karbonize antep fıstığı kabuklarının düşük maliyetli, çevre dostu ve etkin bir alternatif adsorban olarak tekstil atıksularının arıtımında başarıyla kullanılabileceğini ortaya koymuştur.