Yarıgrupların Bruck-Reilly Genişlemelerinin Sonlu Takdim edilebilirliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Matematik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Leyla Bugay

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HAYRULLAH AYIK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, bazı yarıgrup yapılarının sonlu takdim edilebilirliği ile ilgiliolarak yakın zamanda elde edilen bazı sonuçlar incelenmiştir. Özellikle sonlutakdimli bir monoidin herhangi bir altgrubunun ve bir M monoidinin (grubunun)M nin bir q endomorfizmi ile olan Bruck-Reilly genişlemesi BR(M,q ) nın sonlutakdim edilebilirliği hakkındaki problemler çalışılmıştır. Sonlu takdimli bir monoidinsonlu indekse sahip herhangi bir altgrubunun da monoid olarak sonlu takdimliolduğu gösterilmiştir. Ayrıca M sonlu doğuraylı / takdimli bir monoid ikenBR(M,q ) nın da sonlu doğuraylı / takdimli olduğu gösterilmiştir. Son olarak, G birgrup iken BR(G,q ) nın sonlu doğuraylı olması için gerek ve yeter koşulun 0 A Í Gsonlu bir küme olmak üzere G nin 00iiAq³ Uformundaki küme tarafındandoğurulabilir olması olduğu ve BR(G,q ) nın sonlu takdim edilebilir olması için degerek ve yeter koşulun 0 R ilişkilerin sonlu bir kümesi olmak üzere G grubununun,ilişkileri 00iiR Rq³= U formunda olan takdim tarafından tanımlanabiliyor olmasıolduğu gösterilmiştir.