Aşağı Seyhan ovasında buğday ve mısır üretim alanlarında azot bütçesine ilişkin girdi ve çıktıların irdelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ebru Karnez
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HAYRİYE İBRİKÇİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bitkisel üretimde yaygın olarak kullanılan başlıca bitki besin elementlerinden birisi olan azot, aşırı ve bilinçsiz bir biçimde kullanılarak çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle, topraklarda azotun dinamiğinin araştırılması ve risk faktörlerinin belirlenerek daha kapsamlı olarak N bütçelerinin oluşturulmasına ihtiyaç vardır. Bu amaçla, 2007 ve 2008 hidrolojik yıllarında azot bütçesini önemli bir şekilde etkileyen buğday, 1. ürün mısır, 2. ürün mısır ve gübre faktörleri kullanılarak Çukurova Bölgesinde, Aşağı Seyhan Ovası Akarsu Sulama Sahasında (9 495 ha) azot bütçesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bileşeni oluşturan parçalardan her birinin seçilmiş azot girdi ve çıktısı (toprak azotu, bitki azotu, suda azot ve yağış azotu), ilgili bitkilerin azot bütçesinin belirlenmesinde kullanılmıştır. Üç bitki ve iki yıl için toplam altı N bütçesi hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre azot bütçesi incelendiğinde, 2007 ve 2008 yılları süresince sırasıyla; buğdayda 40 ve 49 kg N ha-1, 1. ürün mısırda 46 ve 82 kg N ha-1 ve 2. ürün mısır yetişme alanlarında 176 ve 229 kg N ha-1 sistemde kalan miktar olarak belirlenmiştir. Akarsu Sulama Bölgesinde oluşturulan azot bütçesindeki bileşenler içerisinde gübre azotu ve bitki ile kaldırılan azotun en önemli bileşenler olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, özellikle 2. ürün mısırda yüksek verim beklentileri nedeniyle yüksek miktarlarda uygulanan azot, toprak ve iklim faktörlerinin etkisiyle araştırma alandaki N birikimine önemli oranda katkı sağlamıştır. Araştırma sonuçlarına göre, çalışma alanı N kirliliği bakımından potansiyel olarak risk altındadır ve azot girdi ve çıktı bileşenlerinin izlenerek dönemsel olarak kontrol altında tutulmasına ihtiyaç vardır.