Diyarbakır Yöresinden Toplanan Bazı Nohut ( Cicer arientinum L.) Yerel Çeşitlerinde Önemli Bitkisel ve Tarımsal Özelliklerin Belirlenmesi üzerine Bir Araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Behiye Tuba BİÇER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): A.EMİN ANLARSAL
Özet:öz DOKTORA TEZİ DİYARBAKIR YÖRESİNDEN TOPLANAN BAZI NOHUT (Cicer arietinum L.) YEREL ÇEŞİTLERİNDE ÖNEMLİ BİTKİSEL VE TARIMSAL ÖZELLİKLERİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Behiye Tuba BİÇER ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. A. Emin ANLARSAL Yıl: 2001 sayfa: 130 Jüri: Prof. Dr. A. Emin ANLARSAL : Prof. Dr. Hasan GÜLCAN : Prof. Dr. Doğan SAKAR : Prof. Dr. Veyis TANSI : Prof. Dr. Ahmet Can ÜLGER Bu araştırma, Diyarbakır yöresinden toplanan yerel nohut çeşitlerinin önemli bitkisel ve tarımsal özelliklerini belirlemek amacıyla, 1999-2000 yıllarında ilkbahar yetiştirme mevsiminde, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri araştırma alanında yürütülmüştür. Araştırmada, Diyarbakır yöresinden toplanan 43 Kabuli tip, 3 Desi tip yerel nohut çeşidi ile iki tescilli nohut (Güney Şansı ve Diyar 95) çeşidi kullanılmıştır. Materyalde, çıkış süresi 24.5-26.8 gün, metrekaredeki bitki sayısı 28.71-29.40 adet, çiçeklenmeye kadar geçen süre 76.2-84.6 gün, bitki genişliği 26.65-36.18 cm, olgunlaşmaya kadar geçen süre 1 1 1.66-125.83 gün, bitki boyu 24.4-34.18 cm, ilk bakla yüksekliği 12.97- 19.08 cm, bitkide ana dal sayısı 1.8-3.2 adet, bitkide yan dal sayısı 2.6-5.37 adet, bitkide bakla sayısı 15.3-34.7 adet, bitkide tane sayısı 15.07-49.47 adet, bitki tane verimi 4.29-7.26 g, 100 tane ağırlığı 9.61-39.81g ve tene verimi 121.5-166.6 kg/da olarak bulunmuştur. İncelenen yerel çeşitlerde; çiçek rengi yönünden Kabuli tiplerin beyaz, Desi tiplerin mavi-viole olduğu belirlenmiştir. Tane şekli olarak Koçbaşı, Kuşbaşı ve Bezelyemsi form saptanmıştır. Tane yüzeyi yönünden Kırışık tüylü, Kırışık tüysüz, Düz tüylü ve Düz tüysüz materyaller belirlenmiştir. Tane rengi özelliği olarak beyaz, siyah, krem, sarı, koyu sarı ve açık kahverengi saptanmıştır. Bitki tipi yönünden 23 yarı yatık, 12 yarı dik ve 11 yatık tip görülmüştür. Antraknoz hastalığı açısından yaprak gözleminde; 1-9 ıskalasına göre 5 genotip ve 1 çeşit 3 numara (yaprak ve dallar üzerinde küçük ve orta büyüklükte yanık şeklinde lekelerin görülmesi) ile değerlendirilmiş, soğuk zararı gözlenmemiştir. Ayrıca tane verimi ile bitki boyu, bitkide yan dal sayısı, bitkide bakla sayısı, 100 tane ağırlığı ve bitki tane verimi arasında önemli ve olumlu ilişki saptanmıştır. Path analizi sonucunda; tane verimine bitki genişliği, olgunlaşma süresi, bitki boyu, bitki yan dal sayısı, bakla sayısı ve bitki tane veriminin doğrudan etkisi olumlu olmuştur. Varyasyon katsayıları; bitki genişliği ve bitki boyu için ortalama % 20'den küçük, ilk bakla yüksekliği için % 10-25, bitkide ana dal, yan dal, bakla ve tane sayıları için % 20'den büyük olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Nohut (Cicer arietinum L.), Yerel Çeşit, Varyasyon Katsayısı, Path Katsayısı, Korelasyon Katsayısı.