Sosyal Bilgiler Eğitiminde Güncel Olaylar: İlköğretim Dördüncüve Beşinci Sınıf Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Eğitiminde Güncel Olayları Ele Alış Biçimlerinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burcu GÜRKAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET DOĞANAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, 2007-2008 öğretim yılında ilköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları ele alış biçimlerini değerlendirmektir.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırma evrenini Adana ili merkez ilçelerindeki (Seyhan, Yüreğir, Çukurova ve Sarıçam) resmi ilköğretim okullarında görevli ilköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma desenleri bir arada kullanılmıştır. Bu nedenle iki defa örneklem seçimine gidilmiştir. Nicel araştırmanın örneklemi küme örnekleme türlerinden ?oransız küme örnekleme? yöntemiyle belirlenmiştir. Örneklem çerçevesindeki her resmi ilköğretim okuluna birden başlayarak bir numara verilmiştir. Toplam 35 ilköğretim okulu çalışma evreni olarak kabul edilmiştir. Böylelikle, nicel araştırma örneklemini 35 ilköğretim okulunda görevli, dördüncü ve beşinci sınıfı okutan 222 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Bu durumda nitel araştırma için öğretmenlerin kolay ulaşılabilirliği, sosyal bilgiler eğitiminde güncel olayları her zaman ya da çoğunlukla kullanmaları ve araştırmaya gönüllü katılmaları ölçüt olarak belirlenmiştir.Araştırmada nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen ?Sosyal Bilgiler Eğitiminde Güncel Olayların Ele Alınış Biçimi Anketi? kullanılarak, nitel veriler ise öğretmen görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Öğretmenlere uygulanan anket sonucunda elde edilen veriler, betimsel istatistik tekniklerinden frekans ve yüzde; kay kare teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde anlamlılık düzeyi p? 05 olarak alınmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen nitel verilerin analiz edilmesinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır.Araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamına yakını sosyal bilgiler dersinde güncel olaylardan yararlanmaktadır. Öğretmenlerin çoğunlukla güncel olaylara sosyal bilgiler dersi sırasında konusuna göre yaklaşık 10-15 dakika zaman ayırdıkları bilgisine ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamına yakını, güncel olayların öğrencilerin derste öğrendikleriyle sosyal yaşam arasında bağ kurmalarını kolaylaştırdığını ve sosyal bilgiler ders içeriğini somut hale getirerek bilgileri soyutluktan çıkardığını düşünmektedir. Araştırma bulgularına bakıldığında öğretmenlerin %82'inin güncel olayları sosyal bilgiler konularıyla doğrudan ilişkili güncel olayları temele alma yaklaşımını benimsedikleri anlaşılmıştır. Araştırmanın alt amaçları olarak öğretmenlerin güncel olayları ele alırken benimsediği yaklaşımların cinsiyet, sınıf düzeyi, sınıf mevcudu, sosyo ekonomik düzey, mesleki kıdem gibi demografik özelliklere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiş ve öğretmenlerin benimsediği yaklaşımlar ile bu demografik özellikler arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.Öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları konuyu örneklendirmek için kullandıkları ortaya çıkmıştır. Araştırmada öğretmenlerin güncel olayları seçerken şiddetten uzak olmasını kriter olarak aldıkları, daha çok günlük toplumsal konuları ele aldıkları bilgisi elde edilmiştir. Öğretmenlerin güncel olayları kolay ve yaygın kaynaklar oldukları için yaşamdan örnekler, gazete ve TV gibi kaynaklardan seçtikleri ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında öğretmenlerin günlük haber takibi etkinliğini en fazla kullandıkları, dersi soru-cevap tekniği ve anlatım yöntemi, örnek olay yöntemi, tartışma yöntemiyle işledikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlerin güncel olayları ele alırken aile ilgisizliği, öğrenci ilgisizliği, programı yetiştirme sıkıntısı ve sınıf mevcutlarının kalabalık olması gibi sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir.Sonuç olarak, araştırmaya katılan öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları ele aldıkları söylenebilir. Daha etkili bir sosyal bilgiler dersi için öğretmenler ailelere rehberlik edilmesi, sosyal bilgiler programının yükünün azaltılması, sınıf mevcutlarının azaltılması gibi öneriler getirmişlerdir. Ayrıca diğer öğretmen arkadaşlarına sınıflarına gazete alınması, haber günlüğü tutulması, bülten tahtası oluşturulması gibi tavsiyelerde bulunmuşlardır.