DOLAYLI TUTUM IŞIĞINDA, İNSANSIZ HAVA ARACI SİSTEMLERİ'NİN KULLANIMININ ASİMETRİK SAVAŞ STRATEJİLERİNDE YARATTIĞI DEĞİŞİMLERİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, İktisadi Ve İdari Bil. Fak., Siyaset Bilimi Ve Uluslararası İlişkiler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAMZA DOĞAN

Danışman: Aslı Ilgıt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, insansız hava araçlarının devletlerin asimetrik savaşlardaki mücadele stratejilerine etkilerini ortaya koymayı ve gelecekteki savaş dinamiklerini anlamamıza yönelik bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaygın bir olgu haline gelen asimetrik savaşlar, özellikle Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte küresel çapta yayılarak hâkim savaş formu halini almıştır. Bu tür savaş ve çatışmalar, manevra yetenekleriyle düşmanın zayıf noktalarını belirleme ve en beklenmeyen anlarda saldırıya geçme temel prensipleri üzerine kurulu oldukları için onları, savaşın benzer prensiplerle yürütülmesi gerektiğini savunan Dolaylı Tutum yaklaşımı çerçevesinde ele almak mümkündür. Hava gücü, devlet dışı aktörlerin asimetrik stratejilerine karşı devletlerin başvurduğu kritik araçlardan biridir. Sürat, manevra kabiliyeti ve erişim yetenekleri ile harekât bölgesinin tamamına nüfuz ederek buralarda baskı kurma kabiliyetine sahip olan hava gücü, böylece devlet aktörlerine, muhasımlarını daha güvenli mesafelerden daha hızlı bir şekilde etki altına fırsatı vermiştir. Ancak, hava gücü geliştikçe asimetrik aktörler de strateji ve taktiklerini değiştirmiş; asimetrik savaşlar, devlet aktörleri açısından daha zorlu ve daha maliyetli bir mücadele şekline dönüşmüştür. İnsansız hava araçları da böyle bir dönemde, kavramsal ve teknolojik olgunluğa erişmiş yeni bir silah platformu olarak ortaya çıkmış; hava gücünü, asimetrik savaş ve çatışmaların gerektirdiği şekilde uygulayabilmek maksadıyla daha önce benzer görevler icra eden büyük ve pahalı insanlı uçakların yerine muharebe sahasına dahil edilmişlerdir. Yüksek süratlerle uçarak görev icra eden, havadan kalış süreleri nispeten kısıtlı jet motorlu muharip uçaklar yerine daha yavaş uçabilen ancak, uzun süreler boyunca havada kalarak görev icra etme kapasitesine sahip olan bu araçlar, asimetrik savaş ve çatışmaların yavaş, sabır gerektiren ve tehlike arz eden görevlerine daha iyi uyum sağlamışlar ve devlet aktörlerine hava gücünün avantajını yeniden geri getirmeyi başarmışlardır. Bu çalışmada da insansız hava aracı sistemlerinin muharebe sahasındaki etkileri karşılaştırmalı iki vaka üzerinden incelenerek "insansız hava aracı sistemlerinin asimetrik savaşlarda kullanılması tarafların mücadele taktik ve stratejilerini nasıl etkilemiştir" sorusuna yanıt aranmaya çalışılacaktır.