Turunçgillerde bulunan bazı sekonder metabolitlerin biyoteknolojik ve klasik yöntemlerle eldesi, sentezde rol oynayan genlerin moleküler yöntemlerle araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoteknoloji, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TANER BOZKURT

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yıldız Aka Kaçar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında klasik ve biyoteknolojik yöntemler kullanılarak bazı turunçgillerden sekonder metabolitlerin üretilmesi ve sentezinde rol oynayan genlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Klasik yöntemlerle mandarin, limon, portakal, turunç ve altıntop çeşitlerine ait meyve kabuklarından esansiyel yağlar elde edilerek kimyasal bileşimleri analiz edilmiştir. D-limonenin major bileşik ve portakallarda daha yüksek olduğu bulunmuştur. Portakal ve altıntop meyve eksplantları, kallus kültürlerinde kullanılmıştır. Metabolitlerin biyoteknolojik üretiminde farklı bitki büyüme düzenleyicileri ile desteklenmiş katı ve süspansiyon Murashige & Tucker (MT) ortamı kullanılmıştır. Metabolit üretimini artırmak amacı ile sakkaroz, metil jasmonat (MeJA) ve karanlık uygulaması yapılmıştır. Kalluslardan metabolitler ekstrakte edilip toplam fenolik ve naringin miktarları enstrumental analizler ile yapılmıştır. Sonuç olarak, altıntopun ve albedo eksplantının daha uygun olduğu gözlemlenmiştir. Elisitör uygulamalarında 40g/L sakkaroz daha az etkili olurken 20-30g/L sakkaroz ile 10 μM MeJA'nın metabolit üretimde daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Sentezde rol oynayan genlerin tespiti için Illumina HiSeqTM 2000 ile RNA-Seq analizleri yapılmıştır.