Sosyal entropiye dini enformasyonun etkisi: İmam Hatip ve Anadolu Lisesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE GRUBU EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜNZÜLE YAVUZ
Danışman: CAHİT ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma aslında bir fiziko-kimyanın konusu olan entropi kavramının sosyal bilimler alanında kullanılması ve bunun kazandıracağı disiplinler arası yaklaşımın sosyal sistem açısından ne anlama geldiği ve hangi alanlarla ilintili olduğunun incelenmesidir. Bununla birlikte entropi teorisi ile anlam ve içerik açısından yakın ilişkisi bulunan kaos teorisi, fen bilimler alanında kullanılan anlamı ve onun sosyal bilimler alanındaki toplumsal izdüşümü birlikte ele alınmaya çalışıldı. Bu doğrultuda kaos teorisinin kazandırdığı bakış açısı ile toplumsal sistemin ne şekilde kaotik olduğuyla ilgili analizlere yer verilmiştir. Başlangıç koşullarına sıkı sıkı bağlılığı ifade eden kaos teorisi çerçevesinde yanlış ya da eksik enformasyonun yol açacağı sonuçların öngörülemez ve belirsiz oluşunun, toplumsal sistemin devamlılığı için doğru enformasyonun üretilmesi ve kullanılmasının hayati bir öneme sahip olduğu gerçeğini hatırlatmaktadır. Eksik ya da yanlış enformasyon girdisi sosyal sistem için belirsizliklerin ve düzensizliklerin yol açtığı entropi artışı ile sonuçlanmaktadır. Toplumsal sistemin entropi ve kaos teorisi ile ilişkili nasıl bir örüntü içerisinde olduğunun anlaşılmasının sonucunda toplumsal değişim ve toplumsal düzen konu başlıkları incelenmeye çalışılmıştır. Fiziki sistemde gerçekleşen entropi artışı veya azalması sosyal sistemde hangi durumlarda gerçekleştiği ve dini enformasyonun toplumsal düzensizliğin giderilmesin de mi yoksa arttırılmasında mı rol aldığı sorusunun cevabının ne olduğu bu araştırmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Öncelikle dini enformasyon ile sosyal entropi arasındaki ilişki toplumsal düzen ve değişim ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Daha sonra özelde bu tezin ana konusunu oluşturan sosyal entropiye İslam dini enformasyonunun etkisi toplumsal değişim ve düzen değişkeni doğrultusunda ele alınmaya çalışılmıştır. Sosyal entropi bağlamında İslam dini ile toplumsal değişim ve düzen başlıkları ele alınmadan önce, dini enformasyonun geldiği toplumun sosyal-kültürel yapısı ve sosyal entropiye olan etkisi anlaşılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla bu tezde asıl merak edilen İslam dini enformasyonunun geldiği toplumun entropisinin artışında mı yoksa azaltılmasında mı rol oynadığı sorusunun cevabı bulunmaya çalışılmıştır. Burada amaç insanlık tarihi boyunca birçok düşünürün üzerinde düşündüğü görünen evrenin arkasında genel-geçer bir düzen yasasının olup-olmadığı veya düzenli gibi görünen dış görüntünün ardında bir düzensizliğin mi yer aldığı sorularının cevabını bulabilmek ve dini enformasyonun sosyal entropiye olan etkisinin incelenmeye çalışılmasıdır. Özellikle dini enformasyonun toplumsal değişim ve toplumsal düzen konularında entropiyi minimize edip-etmediğinin cevabı dini enformasyonun sosyal entropi üzerinde oluşturduğu etkinin anlaşılabilmesi konusunda oldukça önemli başlıklardır. Özellikle sosyoloji alanında bu soruların cevabının aranması gerektiği düşüncesi bu tezin hazırlamasında önemli bir motivasyon kaynağı olmuş ve teşvik etmiştir. İslam dini enformasyonun geldiği dönem açısından ne ifade ettiği ve ne gibi etkisinin bulunduğu sorularına yanıt bulabilmek ve peygamberin geldiği dönemin sosyal-kültürel arka planında hangi dinamiklerin bulunduğu sorularına cevap aranmış ve tüm değişkenlerin bilgisi açığa çıkartılmaya çalışılmıştır. Kaos teorisi çerçevesinde İslam dini enformasyonunun başlangıç aşamasında içinde bulunduğu değişkenlerin bilgisinin anlaşılması etkileşimde bulunduğu toplumların yaşayacağı olumlu ya da olumsuzlukların kaynağının anlaşılmasında önemli ipuçları içermektedir. İslam dini açısından sıfır noktası olarak kabul edilen peygamber dönemi, daha sonrasında bu dini enformasyon ile muhatap olanlar açısından örnek teşkil etmekte ve model olmaktadır. Bu tezde de özellikle değişen zaman ve şartlar karşısında bu etkileşimin boyutlarının ne ölçüde devam ettiği ve ne gibi değişikliğe uğradığı konusu üzerinde durulmuştur. Geldiği dönem açısından oluşturduğu etkinin ve etkileşimin boyutları üzerinden geçen uzun zaman sonrasında hangi boyutlara ulaşmış ve ne gibi değişikliğe uğramıştır? Bu soruların cevabını bulabilmek ve o dönemin bilgisine ulaşmak için bu tezin hazırlanmasında başvurulan yöntemlerden birisi olan doküman incelemesi yapılmıştır. Ayrıca uzun zaman sonrası günümüz toplumsal yapısı içerisinde dini enformasyonun oluşturduğu etki ve yansımalarını anlayabilmek için anket çalışması yapılmıştır. Günümüz sosyolojisi açısından dini enformasyonun içinde bulunduğu toplumsal yapı ile oluşturduğu etkileşimin boyutlarını ortaya çıkarabilmek için Orta Öğretim Öğrencileri'nin oluşturduğu örneklem gurubu ile bir anket çalışması yapılmıştır. Sorulara verilen yanıtlar istatistiki çalışmalar doğrultusunda incelenmiş ve sonuçları bulgular kısmında paylaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Entropi, enformasyon, değişiklik, düzen, din.