Bakteri (Bradyrhizobium japonicum) aşılamasının KKTC koşullarında soya (Glycine max L. ) bitkisinde nodülasyon ve dane verimine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Salih Biren
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MUSTAFA GÖK
Özet:oz YÜKSEK LİSANS TEZİ BAKTERİ (Bradyrhizobium japonicum) AŞILAMASININ KKTC KOŞULLARINDA SOYA (Glycine max L.) BİTKİSİNDE NODÜLASYON VE DANE VERİMİNE ETKİSİ Salih BIREN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TOPRAK ANABİLİM DALI Danışman Yılı Jüri Prof. Dr. Mustafa GÖK 2002 Sayfa: 46 Prof. Dr. Mustafa GÖK Prof. Dr. Zülküf KAYA Prof. Dr. Turan SAĞLAMTİMUR Bu çalışmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Güzelyurt Bölgesinde değişik Bradyrhizobium japonicum suşları ile aşılamanın farklı soya çeşitlerinde, tarla koşullarında nodülasyon, N2-fıksasyonu ve dane verimine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada altı farklı Bradyrhizobium japonicum suşu (Soil, 110, 1755, 1756, 1809, 30131) ve iki farklı soya çeşidi (Sa88 ve Asgrow) kullanılmıştır. Bilindiği kadarıyla bu çalışmanın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) koşullarında bakteri aşılamasının etkisine yönelik ilk çalışma olması nedeniyle, sözü edilen bakteri suşları bireysel olarak aşılanmak yerine, en azından bakteri aşılaması- nodül oluşumu ilişkisinin bu koşullarda görülmesi amacıyla karışım halinde (Bl, B2, B3 karışımları) aşılanmıştır. Deneme sonuçlan, KKTC koşullarında soya bitkisinin bir kültür bitkisi olarak ekilebileceğini, bakteri aşılaması yapılmamış normal çiftçi koşullarında 330 kg/da gibi önemli sayılabilecek bir dane verimi elde edildiğini, soyanın bir baklagil bitkisi olması göz önüne alınarak uygun bakterilerle aşılama yapılması durumunda bu verim değerinin 579 kg/da'a kadar çıkabileceğini göstermiştir. Deneme sonuçlarından ayrıca, bakteriyel N2 fiksasyonu için önemli bir parametre olan nodul oluşumu bakımından bakteri aşılamasının son derece önemli olduğunu, bakteri aşılanmayan kontrol varyantında bitkilerde hiç nodul oluşumu görülmezken, bakteri ile aşılanan bitkilerde 20 nodul/bitkiye ulaşan sayıda nodul oluştuğu görülmüştür. Bu bulgu, daha önceleri hiçbir şekilde bakteriyel (Bradyrhizobium spp.) aşılamanın yapılmadığı KKTC topraklan açısından oldukça önem taşımaktadır. Sonuçlar, yukarıdaki bulgulara ilave olarak, KKTC koşullarında en yüksek dane verimi ve mikrobiyel N2-fiksasyonu açısından aşılamada kullanılacak Bradyrhizobium japonicum suşlarının etkinlik farklılıklarının ve ekimde kullanılacak soya tohumu çeşidinin de önemli rolü olduğunu ortaya koymuştur. Deneme ile elde edilen bulgular, Bl bakteri karışımı ve Sa88 soya çeşidi baklagil alanları için öngörülen normal azot dozunda (4 kg N/da) denemenin yürütüldüğü koşullar için en yüksek dane veriminin elde edildiğini göstermiştir. Yukarıdaki bilgilere ilave olarak sonuçlar, soya bitkisinde KKTC koşullarında bakteri aşılamasının, bitkinin dane ve kök üstü aksamında bakteri aşısız (kontrol) uygulamalara göre % azot içeriğim önemli derecede artırdığım göstermiştir. Bu aksamların azot içeriği, ürün kalitesi (protein) yönünden pratikte önem taşımaktadır. Anahtar Kelime : Soya, bakteri aşılaması, azot fiksasyonu, KKTC