Almanya'da sınıf öğretmeni adayları için yürütülen öğretmenlik uygulaması programının incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA AKDEMİR
Danışman: BİRSEL AYBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Almanya'da ilkokul öğretmeni adayları için yürütülen öğretmenlik uygulamaları incelenmiştir. Türkiye'de yürütülen Sınıf Öğretmenliği Programı'nın belirli aralıklarla revize edildiği görülmektedir. Yapılan düzenlemelerle, uygulamada yaşanan sorunların çözümlenmesi amaçlanmaktadır. Türkiye'de öğretmen yetiştirme eğitiminde yaşanan en büyük sorunlardan bir tanesinin kuram-uygulama dengesi olduğu bilinmektedir. 1998 yılında YÖK ve Dünya Bankası iş birliğiyle hazırlanan "Milli Eğitimi Geliştirme Projesi" kapsamında geliştirilen öğretmen yetiştirme programı, bu sorunu çözmek için atılan ilk adımlardan bir tanesidir. Okul Deneyimi I-II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerinin programa eklenmesiyle başlayan bu süreç 2006, 2009 ve yakın geçmişte 2018 yılında olmak üzere bazı değişikliklerle devam etmiştir. Bu değişiklikler sonucunda, Okul Deneyimi dersi programdan tamamen kaldırılmıştır. 2018-2019 yılında kademeli olarak uygulamaya alınan yeni Sınıf Öğretmenliği Programı'nda, uygulamalar Öğretmenlik Uygulaması I-II olacak şekilde düzenlenmiştir. Yapılan çalışmalara rağmen aynı sorunların uzun yıllardır devam ettiği görülmektedir. Nitelikli sınıf öğretmenlerinin yetiştirilebilmesi için başarılı ülkelerin uygulamalarının değerlendirilmesi yoluyla öğretmen yetiştirme sistemlerinin geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu bağlamda, bu konuda başarı gösteren Almanya'nın öğretmenlik uygulaması programının incelenmesinin alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırma nitel araştırma yöntemi desenlerinden iç içe geçmiş durum çalışmasıdır. Bu araştırma kapsamında, incelenecek olan ülke ve üniversite seçilirken nitel araştırmanın doğasına uygun olan amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Almanya'nın Schleswig-Holstein Eyaleti'nde ilkokul öğretmeni yetiştiren tek kurum olan Flensburg Üniversitesi'nde öğrenim gören öğretmen adayları (n=6) ve öğretim elemanları (n=4) oluşturmaktadır. Araştırma sürecinde, Flensburg Üniversitesi'nde ilkokul öğretmeni adayları için yürütülen Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın dayandığı staj yönetmeliği, programın nasıl yürütüldüğü, programın yürütücü paydaşları ve bu paydaşların görevleri incelenmiştir. Araştırma 2017-2018 eğitim-öğretim yılını kapsamak üzere toplamda bir yıl, Almanya'nın Flensburg şehrinde sürdürülmüştür. Veri toplama sürecinde doküman toplama ve görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada, Patton'ın görüşme türlerinden "Mülakat Kılavuzu Yaklaşımı" kullanılmıştır. Dokümanlardan elde edilen veriler, görüşmelerden elde edilen verilerle desteklenmiştir. Elde edilen verilere betimsel analiz yapılmış; bu sayede sık sık doğrudan alıntılar kullanılarak programın detaylı bir şekilde okuyucuya aktarılması amaçlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; 1) Almanya'nın federal bir devlet olması nedeniyle eyaletlerin eğitim alanında da özerk bir yapıya sahip oldukları; Schleswig-Holstein Eyaleti'nde yürürlükte olan ilkokul öğretmeni yetiştirme programının yapısının, lisans eğitiminden sonra yüksek lisans eğitimini kapsadığı ve iki alanda uzmanlaşmayı sağladığı; Flensburg Üniversitesi'nde yürürlükte olan İlkokul Öğretmeni Yetiştirme Programı'nın teori-pratik dengesi üzerine kurulduğu, 2) Flensburg Üniversitesi'nde yürütülen alan deneyimlerinin öğretmen yetiştirme eğitiminin ilk yılından başlayarak eğitimin son yılına kadar yayıldığı, 3) Üniversite dersleriyle bağlantılı bir blok olarak tasarlandığı, 4) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın yürütücü paydaşlarının Flensburg Üniversitesi, Schleswig-Holstein'daki Okullarda Kalite Geliştirme Enstitüsü ile uygulama okullarından oluştuğu ve tüm staj işlemlerinin Flensburg Üniversitesi bünyesindeki Öğretmen Eğitim Merkezi tarafından yürütüldüğü, 5) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nda görev alan mentorların uygulama okullarında çalışan uygulama öğretmenleri olduğu ve uygulama okullarında oldukları zaman öğretmen adaylarının mentorlarıyla sürekli iletişim içinde oldukları 6) Mentorların öğretmen adaylarının akademik ve mesleki kimlik gelişiminden birebir sorumlu kişiler oldukları, 7) Öğretmen adaylarının anlattıkları ders değerlendirmelerinin yansıtıcı değerlendirme şeklinde yapıldığı, 8) Öğretmen adaylarının, süreçte portfolyo ve bilimsel araştırma hazırlamak zorunda oldukları, 9) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın Geçti/Kaldı şeklinde nitelendirilerek değerlendirildiği ve 10) Öğretmen adaylarının bu süreçte öğretmen kimliği kazandıklarını düşündükleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, benzer temalar bir arada verilerek bütüncül bir şekilde tartışılmıştır. Son olarak, yapılacak çalışmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.