Esrâr Dede Tezkiresi?nde İstitrâd

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ HÜSAME KÖROĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İBRAHİM ÇETİN DERDİYOK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tezimizde Tezkire-i Şuʾarâ-yı Mevleviyye olarak bilinen Esrar Dede Tezkiresi'nde istitrâd amaçlı anlatılan hikâyeler incelendi. Ġstitrâd, anlatılan konuya zenginlik ve çeĢitlilik katarak okuyucunun ilgisini canlı tutmak amacıyla metin içerisinde konuyla bağlantılı baĢka bir hikâye anlatmaktır. Araya sıkıĢtırılan bu hikâye sayesinde döneme ait bir takım edebî, tarihi, sosyal, kültürel özellikler ortaya konabilmektedir. ġeyh Galib'in isteğiyle oluĢturulan tezkire, edebiyatımızda Mevlevî Ģairleri bir araya toplayan ilk zümre tezkiresi olmuĢtur. Tezkireye Mevlevî Ģairlerden yalnız divanı olanlar ve Mevlevîler arasında üstat olarak nitelendirilenler alınmıĢtır. Tezkire, Mevlevî Ģairleri bir araya getirmesi ve Ģairlerin hayatlarıyla ilgili çeĢitli bilgiler vermesi, Ģiir anlayıĢları ve Mevlevîliğe ait bir takım izahatlar yapması bakımından önemli bir eserdir. Bu bilgiler verilirken doğrudan ifade edilmeyip zaman zaman istitrâd üslubundan faydalanılmıĢtır. ÇalıĢmamızdabir üslup özelliği olarak değerlendirdiğimiz istitrâdın Esrar Dede Tezkiresi'ndeki yerini belirleyerek kültür-Ģair-Ģiir üzerine bulgular ortaya koymaya çalıĢtık. Anahtar Kelimeler: Tezkire, istitrâd, Esrar Dede, hikâye