Etkileşimli okuma yöntemiyle sunulan resimli kitapların okul öncesi çocuklarının toplumsal cinsiyet kalıpyargı düzeyine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA KUYULU
Danışman: Ebru Deretarla Gül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, etkileşimli okuma yöntemi ile sunulan toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını içermeyen ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik unsurlar barındıran resimli çocuk kitaplarının, okul öncesi dönem çocuklarının toplumsal cinsiyet kalıpyargı düzeylerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada yarı deneysel desenlerden, ön-test son-test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Gaziantep ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim gören 48-72 aylık 40 çocuk oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak 'Demografik Bilgi Formu' ve "Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargılarını Ölçme Aracı" kullanılmıştır. Bu araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada uygulama sürecinde kullanılacak kitaplar belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan kitaplar belirlenirken, öncelikle resimli çocuk kitaplarının iç ve dış yapı özelliklerine dikkat edilmiş olup toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını içeren ifadeler, aile içi ve mesleki roller, eylemler vb. unsurları barındırmamasına dikkat edilmiştir. Toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını içermeyen 15 resimli çocuk kitabı belirlenmiştir. Uygulama sürecinde seçilen resimli çocuk kitapları 8 hafta süresince haftada 2 gün etkileşimli okuma yöntemi ile sunulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler ANCOVA ve Eşli Gruplar T-Testi ile analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun 'toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını ölçme aracı' son-test puanlarının ANCOVA testi sonuçlarına incelendiğinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p=.00). Bu bulgular ışığında toplumsal cinsiyet eşitliği toplumsal cinsiyet kalıpyargıları içermeyen resimli çocuk kitaplarının okul öncesi dönem çocuklarının toplumsal cinsiyet kalıpyargı düzeylerinde etkili olduğu bulunmuştur. Etkileşimli okuma uygulamalarının çocukların toplumsal cinsiyet kalıpyargı düzeylerine etkisinin kalıcı olup olmadığının belirlenmesi amacıyla deney grubundaki çocukların "Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargılarını Ölçme Aracı"ndan aldıkları son-test puanları ile kalıcılık testi puanları arasında eşli gruplar t-Testi yapılmış olup anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p=.237). Bu durum deney grubuna uygulanan etkinliklerin etkisinin kalıcı olduğunu gösterir niteliktedir. Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet, kalıpyargı, okul öncesi, etkileşimli okuma