Pandemi sonrası ilaç rapor süresinin uzatılmasının Tip 2 Diyabet hastalarının bakım sürecine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKER SELEKOĞLU

Danışman: Sevgi Özcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pandemi Sonrası İlaç Rapor Süresinin Uzatılmasının Tip 2 Diyabet Hastalarının Bakım Sürecine Etkisi Amaç: Bu çalışmada, Tip 2 DM hastalarının izlemlerinin yapılması, diyabet öz yönetim durumlarının ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve ilaç rapor süresinin uzatılmasının hastaların bakım süreçlerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Adana Kozan ilçesi 3 Numaralı Aile Sağlığı Merkezi 017 Numaralı Aile Hekimliği birimine kayıtlı Tip 2 diyabet hastaları oluşturdu. Araştırmanın birinci aşaması kesitsel tipte, ikinci aşaması ise retrospektif veri toplanarak yürütüldü. Covid-19 nedeniyle kapanmanın olduğu ve ilaç rapor sürelerinin uzatıldığı tarihten bir yıl öncesinden başlayarak çalışmanın yapıldığı tarihe kadar olan dönem beş zaman dilimine bölünerek değerlendirildi. Veri toplama aracı olarak bir anket formu ve Tip 2 Diyabet Öz Yönetim Ölçeği kullanıldı. Bulgular: Yaş ortalaması 61,7±9,9 (34-86) yıl olan 222 katılımcının %64'ü kadındı. Katılımcıların %56,3'ünün HbA1c değeri 7'nin üzerindeydi. Kardiyovasküler açıdan %89,6'u çok yüksek riskli gruptaydı. Katılımcıların %94,6'sı pandemi ve sonrasında rapor sürelerinin uzatılması uygulamasından memnundu. Ölçek toplam puanı 61,5±10,6 (32-94), "Sağlıklı yaşam biçimi davranışları" alt ölçek puanı 40,9±6,8 (20-55), "Kan şekeri yönetimi" alt ölçek puanı 12,5±3,4 (4-20), "Sağlık hizmetleri kullanımı" alt ölçek puanı 8,0±3,6 (4-20) olarak hesaplandı. Okur yazar olmayanların, köyde yaşayanların, düşük gelirlilerin, yalnız yaşayanların, diyabet eğitimi almayanların, şeker ölçüm cihazı olmayanların öz yönetim puanları daha düşük bulundu (p 0,05) düştüğü, ancak aile hekimliği başvuru oranlarının pandemi dönemi dahil tüm dönemlerde %95' in üzerinde olduğu saptandı. Sonuç: Pandemi durumu ortadan kalkmasına rağmen sağlık hizmeti kullanım puanının düşük bulunması ilaç rapor süresinin uzatılması politikasının devam etmesi nedeniyle hastane ziyaretlerinin azalmasıyla ilişkili gibi görünmektedir. Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, COVID-19, Diyabet, İlaç, İzlem, Öz Yönetim