Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAL SEVİNÇ TEMİZ
Danışman: Burcu Avcıbay Vurgeç
Özet:
Yaşadığımız toplumu her yönüyle tehdit eden iklim değişikliği, 21. yüzyılın en büyük sorunudur ve insan sağlığı üzerindeki etkisi gün geçtikçe artırmaktadır. Özellikle sanayi devrimi sonrasında artan katı yakıt kullanımı, üretim ve tüketim faaliyetleri iklimde meydana gelen değişiklikleri tetikleyen ana itici güç olmuştur. Küresel bir sağlık sorunu kabul edilen iklim değişikliği, bireylerin fiziksel, sosyal ve ruhsal iyilik halini çevresel ve sosyal belirleyiciler üzerinden etkilemektedir. Savunmasız gruplar ise iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine karşı daha hassastır. Bu bağlamda çalışmanın amacı kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygı düzeyleri ile sosyal ve psikolojik belirleyiciler arasındaki ilişkiyi belirlemektir.
Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel desendedir. Çevirim içi ortamda, Kasım 2023-2024 tarihleri arasında Türkiye’de ikamet eden 18 yaşın üzerindeki 2549 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, literatür doğrultusunda geliştirilen demografik bilgileri ve risk algılama teorisine uyarlanmış sosyal- psikolojik belirleyicileri içeren tanıtıcı bilgi formu ve İklim Değişikliği Kadın Kaygı Ölçeği (İDKKÖ) ile toplanmıştır.
Katılımcıların yaş ortalaması 33,77±9,46’dır. İDKKÖ toplam puan ortalaması 65,48±13,52’dir. Alt boyutlar için puan ortalamaları; Fizyolojik Sağlık alt boyutu için 31,93±6,76, Davranış alt boyutu için 20,15±4,74 ve Toplumsal Cinsiyet alt boyutu için 13,40±3,74’dür. Regresyon analizi sonuçlarına göre, bilişsel faktörler, deneyimsel süreçler, sosyokültürel etkiler, bireylerin değer-inanç ve normları kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygılarını etkilemekte ve anlamlı düzeyde artırmaktadır (F=296,696, p<0,001, R²=0,318). Tüm bu faktörler arasında iklim değişikliği kaygılarına yönelik en güçlü etkiye sahip değişkenin bireylerin değer sistemleri ve inançları olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak kadınların iklim değişikliğine yönelik kaygıları yüksek düzeydedir ve psiko-sosyal belirteçler kaygı düzeylerini olumsuz yönde etkilemektedir. Kaygı mevcut duruma uyum sağlamayı etkileyebilecek bir durumdur. Bu sonuçlar iklim değişikliğine yönelik politika ve stratejiler geliştirilirken kadınlar özelinde bireysel faktörlerin göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Kadın, Kaygı, Sosyal Belirleyiciler, Psikolojik Belirleyiciler