Aşağı Seyhan Ovası'nda su, toprak kaynakları ve biyotop koruma temelli tarımsal peyzaj karar destek sistemi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET ÇİLEK

Danışman: Süha Berberoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Aşağı Seyhan Ovası'nda (ASO) tarımsal peyzaj içerisinde kalan önemli biyotop alanlarının korunması temel alınarak, optimum düzeyde tarımsal verimin elde edilebilmesi için karar destek sisteminin oluşturulması amaçlanmıştır. Birinci aşamada ASO için 2010-2016 yılları arasında orta çözünürlü LANDSAT ve Sentinel-2 uydu verileri ile tarımsal ürün deseni sınıflandırılmış, yüksek çözünürlü SPOT görüntüleriyle ise önemli biyotop alanları CORINE biyotop sınıflarına göre belirlenmiştir. İkinci aşamada sınıflama sonucu elde edilen kışlık buğday, mısır ve pamuk olmak üzere üç temel ürünün konumsal ve zamansal olarak rekolteleri CropSyst ürün gelişim modeli ile hesaplanmıştır. Ayrıca tarımsal drenajdan gelen su miktarı ve buna bağlı olarak azot taşınımı değerlendirilmiştir. Son olarak sulak alanlara drenaj kanalları ile taşınan tarımsal gübrenin biyotoplar üzerinde etkilerinin en aza indirilebilmesi için tarımsal peyzaja yönelik koruma amaçlı ilke ve politikalar belirlenmiştir. Ürün gelişim modeli sonucunda ASO'da toplam üretimin %21'i buğdaydan, %28'i pamuktan, %47'si birinci ürün mısır ve %4'lük kısım ikinci ürün mısırdan karşılanmaktadır. Tarımdan gelen drenaj suları ile beslenen sulak alanları kapsayan bölgelerde yıllık ortalama üretim 161548 ton ile ovanın %16.5'lik kısmını karşılamaktadır. Bu alanlara birim başına drene edilen en yüksek su miktarı pamuk ve ikinci ürün mısırda, en düşük buğday ve birinci ürün mısırdadır. Sistemde kalan en yüksek azotlu gübre miktarı ikinci ürün mısırda, en düşük buğday ürününde olmaktadır. Sonuçta bitki ve toprak özelliklerine göre azotlu gübre kullanılmalı; buğdayda %5, 1.ürün mısırda %10 ve 2.ürün mısırda %50 oranında azotlu gübrenin azaltılması azot kullanım etkinliğinin maksimum oranda olmasını sağlarken sulak alanlardaki kirlilik yükü azaltılacaktır.