BAZI ÖNEMLİ TIBBİ BİTKİLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONU VE ANTİOKSİDAN KAPASİTELERİNİN BELİRLENMESİNDE SUB VE SÜPERKRİTİK AKIŞKANLARIN ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT TÜRK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİFE SULTAN VAYISOĞLU GİRAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, tıbbi aromatik bitkilerden dereotu (Anethum graveolens), çörekotu (Nigella sativa L.), kişniş (Coriandrum sativum L.) yıllık pelinotu (Artemisia annua) ve taşnanesi (Micromeria fruticosa L.) bitkilerinin kimyasal kompozisyonları ve antioksidan aktiviteleri üzerine sub ve süperkritik akışkan ekstraksiyon metodlarının etkileri incelenmiştir. Uygulanan sub/süperkritik akışkan ekstraksiyonları, subkritik su, subkritik etanol ve süperkritik CO2 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemlerin etkinliği su buharı destilasyonu, gerisoğutucu altında kaynatma ve ultrasonik banyoda organik çözücü ile ekstraksiyon yöntemleri ile kıyaslanmıştır. Ekstraktların antioksidan aktivitelerini belirlemek için serbest radikal temizleme yöntemi (DPPH), toplam antioksidan kapasite (CUPRAC) ve toplam fenol içeriği (FOLIN) yöntemleri uygulanmıştır.Sonuçlar ekstraktlardaki bileşen ve konsantrasyonların ekstraksiyon metoduna göre değişiklik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu farklılıktan yararlanarak ekstraktın kullanım amacına uygun ekstraksiyon metodu seçilebilir. Ekonomik olarak önemli olan oksijenli bileşenler en fazla sub-kritik su ekstraksiyonu ile elde edilmiştir. Çörekotu tohumlarında süper kritik akışkan ekstraksiyonu ile yağ asitleri daha fazla elde edilmiştir. Antioksidan aktivite belirleme çalışmalarında en etkin yöntemin sub-kritik etil alkol ekstraksiyonu olduğu bulunurken, en etkin bitki ise taşnanesi olduğu belirlenmiştir.