Öz Şefkat ve Kabul Kararlılık Terapisi Temelli Psiko-Eğitim Programının Ergen Kızların Beden İmajı Üzerindeki Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PERVİN BÜŞRA ALİBEKİROĞLU

Danışman: İsmail Sanberk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı öz şefkat ve Kabul Kararlılık Terapisi temelli psiko-eğitim programının ergen kızlarda beden imajı üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırmada yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında ön test son test izleme kontrol gruplu ölçümlerinin yapıldığı ve araştırmacı tarafından geliştirilen ACT ve öz şefkat ile desteklenen beden imajı psiko-eğitim programının uygulandığı deneysel süreç gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları için Osmaniye merkez ilçesinde bir Anadolu lisesinde öğrenim görmekte olan 253'ü kız, 172'si erkek toplamda 425 öğrenciye ulaşılmıştır. Öğrencilere Saylan ve Soyyiğit (2022) tarafından geliştirilen beden imajı ölçeği, Alkal ve Çam (2024) tarafından Türkçeye uyarlanan "Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri Kısa Formu" ve Yıldırım ve Sarı (2018) tarafından uyarlama çalışması yapılan "Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu" ön test olarak uygulanmıştır. Çalışma grubunu 14 – 16 yaş aralığında 7 deney, 7 kontrol grubu olmak üzere toplamda 14 ergen kız öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın bu aşamasındaki veriler parametrik olmayan Friedmen testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. İkinci aşamada Kelly tarafından kişisel yapılar teorisine dayalı olarak bir kişinin yapı sisteminin haritasını çıkarmak için geliştirilen ve idiyografik bir yöntem olan Repertuar ağı tekniğine (Böker, 1999) başvurulmuştur. Bu aşama deney grubunda bulunan 7 öğrenci ile yürütülmüş ve öğrencilerin beden görünümlerine yönelik algılarına ilişkin idiyografik veriler elde edilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasından elde edilen bulgular, müdahale programının deney grubunun beden imajı memnuniyetsizliğini azaltmada anlamlı bir etkisinin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasından elde edilen bulgular ise, katılımcıların tamamını -ideal birine-, nasıl biri olmayı arzuladıklarına ve katılımcıların biri hariç müdahale sonrasında kendilerini güzel olduğunu düşündüğüm biri elementine daha yakın konumlandıklarını göstermiştir. Olguların çoğunluğu güncel beni kabul alanına yerleştirmiş olup başvurdukları kişisel yapıların müdahale öncesi ile olumsuz; güncel benle ise olumlu ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Beden imajı, kabul kararlılık terapisi, öz şefkat.