Nikel ve çinko nanopartiküllerinin midye (Unio delicatus) antioksidan sistemi üzerine olan etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sihem Gözeoğlu

Danışman: Esin Gülnaz Canlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Midyeler yerleşik yaşam biçimleri ve suyu filtre ederek beslenmeleri nedeniyle sucul ortamlar için önemli biyoindikatör hayvanlardır. Bu çalışmada, nikel (NiO) ve çinko (ZnO) nanopartiküllerinin (18 nm) farklı derişimleri (0, 0.5, 2.5, 12.5 mg/L) etkisinde 14 gün kalan tatlı su midyelerinin (Unio delicatus) antioksidan sistemlerinin tepkileri ve enerji kaynakları olan organik moleküllerin (karbonhidrat, lipit, protein) düzeyleri incelenmiştir. Midyelerin beslenmesi laboratuvarda üretilen tek hücreli alglerle (Cholorella vulgaris) yapılmıştır (250.000 alg/ml). Deneyler sonunda, midye mortalitesi görülmemekle beraber, nanopartiküllerin midyelerin hepatopankreas dokusunda antioksidan sistem enzimleri üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu görülmüştür. NiO ve ZnO nanopartiküllerine maruz kalan midyelerde katalaz, glutatyon peroksidaz, glutatyon redüktaz ve glutatyon S-transferaz aktivitelerinde anlamlı (p<0.05) değişimler görülmüştür. Diğer taraftan, en yüksek derişiminde ilk enerji kaynakları olan glikoz ve lipit düzeylerinde anlamlı (p<0.05) azalmalar olurken, protein düzeyinde bir değişim gözlenmemiştir (p˃0.05). Bu çalışmanın verileri NiO ve ZnO nanopartikülünün midyelerde oksidatif strese neden olduğunu ve hayvan metabolizmasının bu durumu düzeltmek amacıyla enerji tüketimini artırdıkları şeklinde yorumlanmıştır.