Orhon yazıtlarını okuma ve anlamlandırma önerileri (1893 - 2018)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ÖZGÜR

Danışman: Engin Çetin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Türkçenin ilk yazılı metinlerini oluşturan Orhon Abidelerinin üç büyük yazıtı olarak nitelendirdiğimiz Kül Tėgin, Tunyukuk ve Bilge Kagan Yazıtlarının okuma ve anlamlandırma farklılıkları bir arada incelenmeye çalışılmıştır. İnceleme, yazıtların 1893'te bulunuşundan 2018'e kadar yapılan yayın çalışmalarını, bu alanda araştırması olan Türkologların sözcük ve ibareler üzerine yorumlarını içermektedir. Çalışmanın amacı, metin okuma ve anlamlandırmalarındaki farklılıkları saptayıp bu alanda çalışmaları olan araştırmacıların söylemlerini bir bütün hâlinde göstererek bundan sonra yazıtlar üzerine yapılacak okuma ve anlamlandırma çalışmalarının daha doğru olmasına imkân sağlamaktır. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın problemi, amacı, önemi, varsayımlar ve sınırlılıklar açıklanmıştır. İkinci bölümde, Orhon Yazıtları hakkında genel bilgiler ile yazıtlarda kullanılan alfabe ile ilgili bilgilerin olduğu kuramsal açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. Dördüncü bölüm, tezin temel bölümünü oluşturmaktadır. Transliterasyonları yapılan metinlerin araştırmacılarca nasıl okunup anlamlandırıldığı kronolojik olarak gösterilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümü olan sonuç bölümünde ise yazıtlardaki okuma ve anlamlandırma farklılıkları ile bu farklılıkların sebepleri tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Orhon Yazıtları, okuma ve anlamlandırma farklılıkları.