Hazar havzası enerji kaynaklarının global politikadaki yeri ve Türkiye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHAL EMRAHOV
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MUAMMER TEKEOĞLU
Özet:ÖZET HAZAR HAVZASI ENERJİ KAYNAKLARININ GLOBAL POLİTİKADAKİ YERİ VE TÜRKİYE Mahal EMRAHOV Yüksek Lisans Tezi, İktisat Anabüim Dalı Danışman: Prof. Dr. Muammer TEKEOĞLU Ekim 2000, 251 sayfa Bu çalışmada enerji kaynaklan açısından geniş anlamda Hazar Havzası 'nın ve dar anlamda bölge ülkelerinin konumu ve bunun Türkiye ile karşılıklı etkileşimi incelenmiştir. Çalışma, dünyadaki değişimler, bu değişimlerde enerji faktörünün önemi, Hazar Havzası'nın şimdiki dönemde bağımsızlıklarına kavuşması ve Türkiye'nin bu gelişmelerdeki mevkii hakkında giriş niteliğinde bilgilerin sunulması ile başlamaktadır. Enerji faktörünün önemini açıklamak amacıyla dünyadaki enerji kaynakları tanımlanmış ve değerlendirilmişlerdir. Buradan petrol, doğal gaz ve kömürün dünya enerji kaynaklan talebinde önemli yer tuttuğu sonucu çıkmıştır. Bundan sonra şimdiye kadar dünyada gerçekleştirilmiş önemli petrol ve doğal gaz politikalarına ışık tutulmaktadır. Bu bölümün en son kısmında dünya petrol ve doğal gaz politikalarını oluşturan ve bunun gerçekleştirilmesinde yön veren "büyük güçler" ve onların Hazar Bölgesine bakış açılan açıklanmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümü doğrudan Hazar Havzasıyla ilgilidir. Dünya petrol ve doğal gaz rezervleri ile kıyaslanan Hazar bölgesi rezervlerine yönelik arz- talep dengesim incelenmektedir. Bundan sonra Hazar Havzasındaki enerji stratejileri açıklanmakta ve buna göre İhracat güzergahları- özellikle ham petrol boru hattı projeleri- değerlendirilmektedir. Bu projeler içinde Hazar Havzası devletleri ve Türkiye için en büyük öneme sahip Azerbaycan- Gürcistan- Türkiye HPBH projesi doğal olarak daha çok incelenmiştir. Bu bölümün son kısmında bölge ülkelerinin petrol ve doğal gaz rezerv- arz- talep dengesi değerlendirilmektedir. Türkiye'nin enerji kaynaklan, petrol ve doğal gaz rezervleri ve arz- talebi çalışmanın 3. bölümünde gösterilmektedir. Türkiye'nin petrol ve doğal gaz politikaları açıklanırken, Hazar Havzası rezervlerindeki çıkarları da göz önünde bulundurulmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde büyük güçlerin Hazar Havzasına yönelik olası stratejilerinin etkileri ve bunlara karşı bölge ülkelerinin alması gereken önlemler yer almaktadır. Ayrıca şimdiki avantajlarından ve problemlerinden yola çıkarak bölge ülkelerinin gelecek perspektiflerine de ışık tutulmaktadır. Türkiye ve bölge ülkeleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi de sonuç bölümünde yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Enerji, Petrol ve Doğal Gaz, "Büyük Oyun" ve "Büyük Güçler", TRACECA, INOGATE, TACIS, Hazar Denizi, Kafkaslar, Orta Asya, Türkiye.