Türkiye'de Demiryolu Sektörünün Rekabete Açılması ve Regülasyon
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Melek ÖZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HAŞİM AKÇA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Devletlerin iktisadi ve sosyal amaçları vardır ve amaçların gerçekleştirilebilmesi için farklı yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemlerden birisi de regülasyondur. Regülasyonla devlet doğal tekel niteliğindeki havayolu, demiryolu ulaşımında, finansal piyasalarda, enerji ve telekomünikasyon alanlarında ekonomik düzenlemeler yapmıştır. Düzenlemeler ile ekonomilerin daha açık hale gelmesi, maliyetlerin azalması, artan verimlik, rekabetin ve büyümenin teşvik edilmesi, ülkeleri daha rekabetçi bir yapıya sahip olmasıdır. Çünkü rekabet, iktisadi etkinliğin gerçekleşmesini sağlayarak; toplumsal refaha katkıda bulunmaktadır. Ulaştırma hizmetleri ekonomik, sosyal ve kültürel faaliyetlerin kilit unsurudur. Sanayileşme sürecinde üretimin kitleselleşmesi sonucu yeni bir ulaştırma biçimi olarak ortaya çıkan demiryolları özellikle kömür, demir ve çelik gibi ağır ve hacimli malların daha ucuz, daha hızlı bir şekilde taşınmasında önemli bir rol almıştır. Ancak otomotiv sanayisi ve karayolunun gelişmesi ile demiryolu taşımacılığının aldığı pay gittikçe azalmıştır. Ülkemizde TCDD'nin işletme faaliyetlerine bakıldığı zaman gerek yolcu gerekse yük taşımacılığında aldığı payın yıllar itibari ile sürekli düşüş gösterdiği görülmektedir. TCDD'ye mali açıdan bakıldığında ise son yıllarda sürekli ve büyük miktarlarda zarar eden kamu işletmesi olduğu görülmektedir. Ülkemizde demiryolu sektörünün rekabete açılması konusu yıllardır tartışılan bir konu olmuştur. Türk demiryolları 20 Haziran 2016 yılında rekabete açılmıştır. Rekabete açılma sürecini Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü yürütmektedir. Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü; sektörün serbestleşme sürecinin altyapısının oluşturulması ve demiryolu taşımacılığı alanında komisyonculuk ve organizatörlük yapanlara karşı geniş bir yetki kullanılması, hizmet esasları ve mali yeterlilikleri belirleme görevleri yürütecektir. Bu yüksek lisans tezinde kapsamında demiryolu sektöründe önemli beş ülke bakılmıştır. Bu bilgiler ışığında, Türkiye'de demiryolu ulaşımı kapsamlı bir şekilde incelenmiş; demiryolu sektörünün ekonomik yapısı, rekabete açılmasında hangi yöntemler izleneceği gibi konularda tartışılmıştır. Demiryolu sektörünün ekonomik yapısı, Avrupa ölçeğinde yeniden yapılanma süreci geçiren ülkelerin tercih ettikleri modeller incelenecek, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile TCDD'nin demiryollarının rekabete açılması konusunda yaptığı çalışmalar ve demiryollarının rekabete açılmasının avantajları/dezavantajları, meydana gelebilecek sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerileri sunulacaktır.